वृद्धापकाळ हा आयुष्याचा एक असा टप्पा आहे, जिथे व्यक्तीला विश्रांती, प्रेम आणि आदराची सर्वात जास्त गरज असते. मात्र, दुर्दैवाने आजच्या धावपळीच्या युगात अनेक ज्येष्ठ नागरिक उपेक्षेचे किंवा अत्याचाराचे बळी ठरत आहेत. म्हणूनच, दरवर्षी १५ जून रोजी 'जागतिक वृद्ध अत्याचार जागरूकता दिवस' साजरा केला जातो. ज्येष्ठांवरील होणारा शारीरिक, मानसिक, आर्थिक आणि भावनिक अत्याचार थांबवणे आणि त्यांना सन्मानाचे आयुष्य मिळवून देणे हा या दिवसाचा मुख्य उद्देश आहे.

वृद्धांवरील अत्याचार म्हणजे केवळ मारहाण नव्हे, तर त्यांच्या विचारांकडे दुर्लक्ष करणे, त्यांना एकाकी पाडणे किंवा त्यांच्या संपत्तीचा गैरवापर करणे हेदेखील अत्याचाराचेच प्रकार आहेत. निवृत्तीनंतर आपल्या मुलांकडून आणि समाजाकडून केवळ दोन वेळच्या अन्नाची अपेक्षा नसून, त्यांना थोडा वेळ आणि आपुलकीच्या दोन शब्दांची गरज असते. जेव्हा कुटुंब त्यांना गृहीत धरते, तेव्हा त्यांच्या आत्मसन्मानाला मोठी ठेच पोहोचते.

समाजात बदल घडवण्यासाठी संवेदनशीलतेची गरज आहे. आपल्या घरातील वृद्धांना सक्रिय ठेवणे, त्यांच्या अनुभवाचा आदर करणे आणि त्यांच्या आरोग्याची योग्य काळजी घेणे ही आपली नैतिक जबाबदारी आहे. वृद्धाश्रम ही समस्या नसून, ती एक अपरिहार्यता बनते, तेव्हा ती समाजाच्या अपयशाची खूण असते. चला, आजच्या या दिवशी आपण संकल्प करूया की, आपल्या कुटुंबातील आणि परिसरातील कोणत्याही ज्येष्ठ नागरिकाला उपेक्षेचे जीवन जगावे लागणार नाही. त्यांना 'सुरक्षित आणि सन्मानजनक' वातावरण देणे हीच त्यांना दिलेली खरी मानवतेची भेट ठरेल. वृद्ध म्हणजे ओझे नसून ते आपल्या संस्कृतीचे चालते-बोलते विश्वकोश आहेत, हे आपण विसरता कामा नये.

🔸🔸🔸🔸🔸🔸🔸🔸🔸🔸🔸

🔸 १५ जून २०२६, सोमवार आहे. आजच्या दिवसाचे महत्त्व सांगणारा 'दिनविशेष' खालीलप्रमाणे :
# महत्त्वाचे जागतिक दिन
 * जागतिक पवन दिवस (Global Wind Day):  पवन उर्जेच्या महत्त्वाविषयी जनजागृती करण्यासाठी हा दिवस साजरा केला जातो.

 * जागतिक वृद्ध अत्याचार जागरूकता दिवस: वृद्धांवरील होणाऱ्या अन्यायाविरुद्ध आवाज उठवण्यासाठी आणि जनजागृतीसाठी हा दिवस पाळला जातो.

# इतिहासातील काही महत्त्वाच्या घटना
 * १६६७: वैद्यकीय इतिहासात प्रथमच, डॉ. जीन-बॅप्टिस्ट डेनिस यांनी एका १५ वर्षांच्या मुलाच्या शरीरात कोकराचे रक्त संक्रमित केले.

 * १८४४: चार्ल्स गुडइयर यांनी रबराच्या 'व्हल्कनायझेशन' (Vulcanization) प्रक्रियेचे पेटंट मिळवले.

 * १८६९: महाराष्ट्रातील पहिला विधवा विवाह साजरा झाला.
 * १९०८: कलकत्ता स्टॉक एक्सचेंजची स्थापना झाली.

 * १९१९:  कॅप्टन जॉन अल्कॉक आणि लेफ्टनंट आर्थर ब्राउन यांनी विमानातून अटलांटिक महासागर पार करणारे पहिले उड्डाण यशस्वीरित्या पूर्ण केले.

# प्रसिद्ध व्यक्तींचे जन्म
 * अण्णा हजारे (१९३७): ज्येष्ठ समाजसेवक आणि पद्मभूषण पुरस्कार विजेते.

 * देवी प्रसाद राय चौधरी (१८९९): पद्मभूषण सन्मानित प्रसिद्ध चित्रकार व शिल्पकार.

🔸पंचांग

आज सोमवार, १५ जून २०२६ रोजी ज्येष्ठ अमावास्या सकाळी ८ वाजून २४ मिनिटांपर्यंत असून त्यानंतर प्रतिपदा तिथी सुरू होत आहे.

 आजच्या दिवशी सोमवती अमावास्येचा योग जुळून येत असल्याने आध्यात्मिक दृष्टीने हा दिवस विशेष मानला जातो, तसेच आज अधिक ज्येष्ठ महिना आणि पुरुषोत्तममासाची सांगता होत आहे.

 ग्रहांच्या स्थितीचा विचार करता आजच्या पंचांगात बुधादित्य राजयोग आणि त्रिग्रही योग असे शुभ योग जुळून येत आहेत, जे शुभ कार्यासाठी आणि ग्रहस्थितीच्या प्रभावामुळे महत्त्वाचे ठरत आहेत.