दरवर्षी सप्टेंबर महिन्यातील दुसरा शनिवार 'जागतिक प्रथमोपचार दिन' (World First Aid Day) म्हणून पाळला जातो. आपत्कालीन परिस्थिती उद्भवल्यास व्यावसायिक वैद्यकीय मदत मिळेपर्यंत रुग्णाला तात्काळ दिलेली वैद्यकीय मदत म्हणजेच प्रथमोपचार होय.

 अनेकदा दुर्घटना घडल्यानंतर डॉक्टरांपर्यंत पोहोचण्यास वेळ लागतो, अशा अत्यंत महत्त्वाच्या क्षणी दिलेले योग्य प्रथमोपचार एखाद्याचा जीव वाचवू शकतात.

सध्याच्या धावपळीच्या युगात रस्ते अपघात, हृदयविकाराचा झटका, सर्पदंश, पाण्यात बुडणे किंवा घरात घडणाऱ्या लहान-मोठ्या दुर्घटनांमध्ये प्राथमिक उपचाराचे ज्ञान वरदान ठरू शकते. प्रथमोपचार म्हणजे केवळ मलमपट्ट्या करणे नव्हे, तर रुग्णाची स्थिती बिघडण्यापासून रोखणे आणि त्याला धीर देणे होय. या दिवशी विविध संस्था, शाळा आणि महाविद्यालयांमध्ये प्रथमोपचाराचे प्रशिक्षण देणारे शिबिरे आयोजित केली जातात. सीपीआर (CPR) देण्याचे तंत्र, रक्तस्त्राव थांबवण्याचे उपाय आणि कृत्रिम श्वासोच्छ्वास देण्याचे कौशल्य शिकणे प्रत्येकासाठी गरजेचे आहे.
कोणत्याही नागरिकाला प्रथमोपचाराचे मूलभूत ज्ञान असणे म्हणजे आपत्कालीन प्रसंगी 'पहिले प्रतिसादकर्ता' (First Responder) बनण्याची क्षमता बाळगणे आहे. वेळेवर घेतलेली योग्य काळजी निष्पाप प्राण वाचवू शकते. म्हणूनच, प्रथमोपचाराचे महत्त्व घराघरांपर्यंत पोहोचवणे आणि अधिकाधिक लोकांना याचे प्रशिक्षण देणे ही काळाची गरज आहे.

▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️

◼️महत्त्वाच्या ऐतिहासिक घटना (१२ सप्टेंबर)
 * १६६६: छत्रपती शिवाजी महाराज आग्र्याच्या कैदेतून सुटून राजगड येथे सुखरूप पोहोचले.
 * १९४८: हैदराबाद मुक्तीसंग्राम अंतर्गत भारतीय सैन्य हैदराबाद संस्थानच्या हद्दीत शिरले (पोलिस ॲक्शन).
 * १९५९: रशियन अंतराळ संस्थाचे 'ल्युना-२' हे मानवविरहित अंतराळयान पहिल्यांदा चंद्रावर उतरले.
 * १९९२: डॉ. मेम कॅरोल जेमिसन अंतүрळाजात जाणार्‍या पहिल्या आफ्रिकन-अमेरिकन महिला बनल्या.
 * २००२: भारताच्या 'मेटसॅट' या उपग्रहाचे यशस्वी प्रक्षेपण करण्यात आले.
 * २००५: हाँगकाँग मधील डिझनीलँड पार्क अधिकृतपणे सुरू झाले.

◼️जन्म (जयंती)
 * १७९१: मायकल फॅरेडे - विद्युतशक्ती व चुंबकीय प्रेरणेचा शोध लावणारे प्रसिद्ध ब्रिटनचे शास्त्रज्ञ.
 * १८९४: विभूतिभूषण बंदोपाध्याय - 'पथेर पांचाली' फेम जागतिक ख्यातीचे बंगाली साहित्यिक.
 * १८९७: आयरिन क्युरी - नोबेल पारितोषिक विजेत्या फ्रेंच भौतिकशास्त्रज्ञ (मेरी क्युरी यांच्या सुपुत्री).
 * १९१२: फिरोज गांधी - भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक, पत्रकार आणि राजकारणी.

◼️मृत्यू (पुण्यतिथी)
 * १९२६: विनायक लक्ष्मण भावे - मराठी साहित्य संशोधक, ग्रंथकार आणि 'महाराष्ट्र सारस्वत' ग्रंथाचे लेखक.
 * १९५२: सवाई गंधर्व (रामचंद्र गणेश कुंदगोळकर) - ग्वाल्हेर घराण्याचे ज्येष्ठ हिंदुस्तानी शास्त्रीय गायक (पं. भीमसेन जोशी आणि गंगुबाई हनगळ यांचे गुरू).
 * १९८०: सतीश दुभाषी - प्रसिद्ध रंगभूमी आणि चित्रपट अभिनेते.
 * १९८०: शांता जोग - चित्रपट व रंगभूमीवरील प्रसिद्ध अभिनेत्री.
 * १९९२: पंडित मल्लिकार्जुन मन्सूर - विख्यात हिंदुस्तानी शास्त्रीय गायक (पद्मविभूषण व कालिदास सन्मानने विरक्षित).
 * १९९६: पद्मा चव्हाण - हिंदी आणि मराठी चित्रपट व रंगभूमीवरील अभिनेत्री.