"जननी जन्मभूमिश्च स्वर्गादपि गरीयसी..." अर्थात जन्म देणारी माता आणि मातृभूमी स्वर्गापेक्षाही श्रेष्ठ आहे. मात्र, आजही प्रसूतीदरम्यान होणारे माता मृत्यू हे आरोग्य क्षेत्रासमोर मोठे आव्हान आहे. याच पार्श्वभूमीवर, मातांच्या आरोग्याबाबत जागरूकता निर्माण करण्यासाठी भारतात दरवर्षी  ११ एप्रिल रोजी 'राष्ट्रीय सुरक्षित मातृत्व दिन' साजरा केला जातो. राष्ट्रपिता महात्मा गांधी यांच्या पत्नी कस्तुरबा गांधी यांची जयंती या दिवसाचे औचित्य साधून हा दिवस निवडण्यात आला आहे.
सुरक्षित मातृत्व म्हणजे केवळ मुलाला जन्म देणे नव्हे, तर गर्भधारणेपासून ते प्रसूतीनंतरच्या काळापर्यंत मातेची योग्य काळजी घेणे होय. ग्रामीण आणि निमशहरी भागात आजही अनेकदा प्रसूतीदरम्यान योग्य वैद्यकीय सुविधा न मिळाल्याने किंवा आरोग्याबाबतच्या अज्ञानामुळे मातांना जीव गमवावा लागतो. हे टाळण्यासाठी गरोदरपणात नियमित तपासणी, लोहयुक्त आहार आणि तज्ज्ञ डॉक्टरांच्या देखरेखीखाली रुग्णालयातच प्रसूती करणे अनिवार्य आहे. माता मृत्यूचे प्रमाण शून्यावर आणणे हे या दिनाचे मुख्य उद्दिष्ट आहे.

केवळ सरकारने आरोग्य सोयीसुविधा पुरवून चालणार नाही, तर कौटुंबिक स्तरावरही गरोदर मातेच्या मानसिक आणि शारीरिक स्वास्थ्याची काळजी घेणे आवश्यक आहे. जेव्हा एक माता सुरक्षित असते, तेव्हाच येणारी पिढी सुदृढ आणि सशक्त जन्म घेते. म्हणूनच, सुरक्षित मातृत्व हा केवळ महिलांचा हक्क नसून ती समाजाची जबाबदारी आहे. या 'राष्ट्रीय सुरक्षित मातृत्व दिना'निमित्त आपण सर्वजण मातांच्या आरोग्याप्रती जागरूक राहण्याचा संकल्प करूया.

आज शनिवार ११ एप्रिल २०२६ रोजीचे महत्त्वाचे 'दिनविशेष' खालीलप्रमाणे.

ठळक घडामोडी (विशेष जयंती)

१. क्रांतीसूर्य महात्मा जोतीराव फुले जयंती (द्विशताब्दी जयंती वर्षाचा प्रारंभ)
आज आधुनिक भारताचे शिल्पकार आणि महान समाजसुधारक महात्मा जोतीराव फुले यांची जयंती.
 विशेष: यावर्षीपासून (२०२६) त्यांच्या द्विशताब्दी (२०० व्या) जयंती वर्षाच्या उत्सवाचा प्रारंभ होत आहे.

२. कस्तुरबा गांधी जयंती
 राष्ट्रपिता महात्मा गांधी यांच्या सहचारिणी आणि स्वातंत्र्यलढ्यातील सक्रिय कार्यकर्त्या कस्तुरबा गांधी यांचा जन्म ११ एप्रिल १८६९ रोजी झाला.

◼️महत्त्वाचे राष्ट्रीय व आंतरराष्ट्रीय दिवस

 राष्ट्रीय सुरक्षित मातृत्व दिन (National Safe Motherhood Day): कस्तुरबा गांधी यांच्या जयंतीनिमित्त भारतात हा दिवस साजरा केला जातो. माता मृत्यूदर कमी करणे आणि प्रसूतीपूर्व-पश्चात आरोग्याबाबत जनजागृती करणे हा याचा उद्देश आहे.

 जागतिक पार्किन्सन दिन (World Parkinson's Day): पार्किन्सन या आजाराबद्दल जागतिक स्तरावर जनजागृती करण्यासाठी हा दिवस पाळला जातो.
 आंतरराष्ट्रीय कामगार संघटना (ILO) स्थापना दिन: ११ एप्रिल १९१९ रोजी या संघटनेची स्थापना झाली.

इतिहास आणि विज्ञान
 शिवकालीन इतिहास (१६७४): आजच्या दिवशी छत्रपती शिवाजी महाराज यांनी चिपळूण येथील मराठा लष्करी छावणीची पाहणी केली होती.

 अग्नी-२ यशस्वी चाचणी (१९९९): भारताने 'अग्नी-२' या मध्यम पल्ल्याच्या बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्राची यशस्वी चाचणी घेतली.

 अपोलो-१३ प्रक्षेपण (१९७०): अमेरिकेचे 'अपोलो-१३' हे यान चंद्राच्या दिशेने झेपावले होते.
 ऍपल-१ कॉम्पुटर (१९७६): स्टीव्ह वॉझनियाक यांनी तयार केलेला 'ऍपल-१' हा संगणक आजच्या दिवशी पहिल्यांदा सादर करण्यात आला.

◼️ जन्म व मृत्यू
 जन्म: भारतीय अभिनेत्री रोहिणी हतंगडी (१९५१) आणि प्रसिद्ध गायक कुंदनलाल सैगल(१९०४) यांचा आज वाढदिवस.
 ◼️निधन: भारतीय शास्त्रज्ञ आणि कॅन्सर संशोधक कमल रणदिवे (२०००) यांचे आजच्या दिवशी निधन झाले.

◼️आजचे पंचांग

आज शनिवार, ११ एप्रिल २०२६ रोजीचे सविस्तर पंचांग खालीलप्रमाणे 
🌞 पंचांग (Panchang) - ११ एप्रिल २०२६
 भारतीय सौर दिनांक: २१ चैत्र १९४८
 महिना: चैत्र (शुक्ल पक्ष)
 तिथी: चतुर्दशी (सकाळी १०:०१ पर्यंत, त्यानंतर पूर्णिमा सुरू)
 नक्षत्र: उत्तरा फाल्गुनी (सकाळी ०८:२४ पर्यंत, त्यानंतर हस्त नक्षत्र)
 योग: व्याघात (दुपारी १२:३५ पर्यंत)
 करण: वणिज (सकाळी १०:०१ पर्यंत)
वार: शनिवार

 सूर्योदय: सकाळी ०६:२१
 सूर्यास्त: संध्याकाळी १८:५२