लंडनची 'टॉवर सबवे': जगातील पहिली भूमिगत ट्यूब रेल्वे
schedule02 Aug 26 person by visibility 108 categoryसामाजिक
२ ऑगस्ट १८७० रोजी लंडनमध्ये सुरू झालेली 'टॉवर सबवे' (Tower Subway) ही जगातील पहिली भूमिगत प्रवासी ट्यूब रेल्वे मानली जाते. थम्स नदीच्या (River Thames) खाली बांधलेली ही बोगदा प्रणाली अभियांत्रिकी क्षेत्रातील एक ऐतिहासिक मैलाचा दगड ठरली.
पीटर डब्यू बार्लो (Peter W. Barlow) हे या प्रकल्पाचे मुख्य अभियंता होते, तर जेम्स ग्रेनहिल हे त्याचे कंत्राटदार होते.
टॉवर हिल आणि टूलू स्ट्रीट यांना जोडणारा हा बोगदा जमिनीखाली सुमारे ६० फूट खोलीवर पोर्तलँड सिमेंटच्या गोलाईत तयार करण्यात आला होता. सुरुवातीला या भूमिगत मार्गावर लहान केबल-कार किंवा लिफ्टच्या सहाय्याने प्रवाशांची ने-आण केली जात असे. मात्र, अवघ्या काही महिन्यांतच आर्थिक व तांत्रिक कारणास्तव रेल्वे सेवा बंद करून हा मार्ग पादचाऱ्यांसाठी खुला करण्यात आला.
जरी ही रेल्वे सेवा अल्पायुष्य ठरली असली, तरी तिने आधुनिक लंडन अंडरग्राउंड (London Underground) किंवा 'ट्यूब' प्रणालीच्या विकासाचा पाया रचला.
या अभिनव प्रयोगामुळे शहरी वाहतूक व्यवस्थेत बोगदा निर्मितीच्या नवीन तंत्रज्ञानाचा मार्ग मोकळा झाला. आज जगभरातील मेट्रो व रेल्वे जाळ्यांचा जो विस्तार पाहायला मिळतो, त्याचे मूळ लंडनच्या या ऐतिहासिक टॉवर सबवेच्या प्रयोगात सामावलेले आहे. याद्वारे वाहतूक इतिहासात एक नवा अध्याय जोडला गेला.
▪️◼️▪️◼️▪️◼️▪️◼️▪️◼️▪️◼️▪️◼️▪️◼️▪️
◼️२ ऑगस्ट - दिनविशेष
महत्त्वाच्या ऐतिहासिक घटना (Historical Events)
* १९२३: वॉरेन हार्डिंग यांच्या निधनानंतर कॅल्विन कुलिज यांनी अमेरिकेच्या ३० व्या राष्ट्राध्यक्ष पदाची शपथ घेतली.
* १९३४: अॅडॉल्फ हिटलर यांनी जर्मनीमध्ये 'फ्युहरर' (सर्वसत्ताधीश) हे पद धारण केले आणि ते जर्मनीचे सर्वोच्च सर्वेसर्वा बनले.
* १९९०: इराकने कुवेतवर आक्रमण करून कुवेतवर ताबा मिळवला, ज्यामुळे 'आखाती युद्धाची' (Gulf War) पार्श्वभूमी तयार झाली.
* १९९२: बार्सीलोना ऑलिम्पिकमध्ये भारतीय नेमबाज लिअँडर पेसने कांस्यपदकाची आशा जागवली (इतिहास आणि क्रीडा संदर्भ).
◼️जन्म (Birthdays)
* १८६१: महर्षी विठ्ठल रामजी शिंदे - महाराष्ट्रातील थोर समाजसुधारक, सत्यशोधक समाज व प्रार्थना समाजाचे कार्यकर्ते आणि 'डिप्रेशन क्लासेस मिशन'चे संस्थापक यांचा जन्म. (टीप: काही संदर्भानुसार महर्षी विठ्ठल रामजी शिंद्यांचा जन्म २३ एप्रिल १८७३ रोजी झाला असला तरी, अनेक ठिकाणी त्यांचे कार्य आणि जीवनपटाचा गौरव यादिवशी विशेषत्वाने केला जातो).
* १८८४: रोमुलो गॅलेगोस - व्हेनेझुएलाचे राष्ट्राध्यक्ष आणि प्रसिद्ध कादंबरीकार यांचा जन्म.
* १९२३: शिमोन पेरेझ - इस्रायलचे माजी पंतप्रधान आणि राष्ट्राध्यक्ष, ज्यांना शांततेचे नोबेल पारितोषिक मिळाले होते, त्यांचा जन्म.
* १९३२: पीटर ओ'टूल - ऑस्कर विजेते प्रसिद्ध ब्रिटीश अभिनेते यांचा जन्म.
◼️मृत्यू (Deaths)
* १९२१: एन्रिको कारुसो - जागतिक पातळीवर ख्यातीप्राप्त इटालियन ऑपेरा गायक यांचे निधन.
* १९२२: अलेक्झांडर ग्रॅहम बेल - टेलिफोनचे संशोधक आणि वैज्ञानिक यांचे निधन.
* १९४५: पियरे लाव्हाल - फ्रान्सचे माजी पंतप्रधान यांचे निधन.
* २००४: हेन्री गॅलंट - सुप्रसिद्ध ऑस्ट्रेलियन लेखक व नाटककार यांचे निधन.