"स्वराज्य हा माझा जन्मसिद्ध हक्क आहे आणि तो मी मिळवणारच!" ही गर्जना करून संपूर्ण देशामध्ये स्वातंत्र्याची ज्योत तेवणारे भारतीय स्वातंत्र्यलढ्याचे आद्य प्रवर्तक आणि 'लोकमान्य' बाळ गंगाधर टिळक यांची आज पुण्यतिथी. १ ऑगस्ट १९२० रोजी त्यांनी जगाचा निरोप घेतला, परंतु त्यांचे विचार आजही आपल्या देशाच्या जडणघडणीत मार्गदर्शक ठरत आहेत.

टिळकांचे जीवन म्हणजे राष्ट्रसेवेचा एक अभूतपूर्वध्याय होता. राजकीय स्वातंत्र्याबरोबरच सामाजिक सुधारणा आणि राष्ट्रजागृतीसाठी त्यांनी वृत्तपत्रांचा प्रभावी हत्यारासारखा वापर केला. 'केसरी' आणि 'मराठा' या वृत्तपत्रांच्या माध्यमातून त्यांनी ब्रिटिश सत्तेच्या अन्यायाविरुद्ध तीव्र रान उठवले. जनतेला संघटित करण्यासाठी त्यांनी सार्वजनिक गणेशोत्सव आणि शिवजयंती उत्सवांची सुरुवात केली, ज्यामुळे लोक एकत्र आले आणि राष्ट्रीय एकात्मतेची भावना बळावली.

ब्रिटिश अधिकाऱ्यांनी त्यांना 'भारतीय असंतोषाचे जनक' म्हटले, तर जनतेने त्यांना 'लोकमान्य' ही सर्वोच्च पदवी बहाल केली. मंडालेच्या तुरुंगात असताना त्यांनी 'गीतारहस्य' हा ग्रंथ लिहून भारतीय तत्त्वज्ञानाचा पाया अधिक दृढ केला. त्यांचे विचार, धडाडी आणि देशप्रेम आजही तरुण पिढीसाठी स्फूर्तिस्थान आहेत. 

🟣🟣🟣🟣🟣🟣🟣🟣🟣🟣🟣🟣🟣

♦️१ ऑगस्ट रोजी घडलेल्या महत्त्वाच्या ऐतिहासिक व जागतिक घटना:
 * १९२०: भारतीय स्वातंत्र्यलढ्याचे आद्य प्रवर्तक, 'स्वराज्य माझा जन्मसिद्ध हक्क आहे आणि तो मी मिळवणारच' अशी गर्जना करणारे भारतीय असंतोषाचे जनक लोकमान्य बाळ गंगाधर टिळक यांचे निधन झाले. याच दिवशी महात्मा गांधींनी असहकार चळवळीची अधिकृत सुरुवात केली.

 * १९२०: मराठी साहित्यसृष्टीचे मानबिंदू, वंचित व उपेक्षितांच्या वेदनेला आपल्या शाहिरी व लेखणीतून वाचा फोडणारे लोकशाहीर अण्णाभाऊ साठे यांचा जन्म झाला.

 * १७७४: जोसेफ प्रिस्टले आणि कार्ल शील या शास्त्रज्ञांनी ऑक्सिजन हे मूलद्रव्य स्वतंत्रपणे वेगळे केले.

 * १९१४: पहिल्या महायुद्धाची सुरुवात झाली; जर्मनीने रशियाविरुद्ध युद्ध पुकारले.

 * १९४४: पोलंडची राजधानी वॉर्सा येथे नाझी फौजांच्या विरुद्ध ऐतिहासिक सशस्त्र उठाव झाला.

 * १९६०: पाकिस्तानची राजधानी कराचीहून बदलून इस्लामाबाद करण्यात आली.

 * १९९४: भारतीय रेल्वे प्रवाशांसाठी पहिल्यांदा विमा योजना लागू करण्यात आली.

 * २००१: सोलापूर विद्यापीठाची (पुण्यश्लोक अहिल्याबाई होळकर सोलापूर विद्यापीठ) स्थापना झाली.

♦️१ ऑगस्ट रोजी झालेले जन्म (जयंती):
 * अण्णाभाऊ साठे - प्रसिद्ध मराठी लोकशाहीर, कादंबरीकार व समाजसुधारक (जन्म: १९२०)
 * मीना कुमारी - भारतीय चित्रपटसृष्टीतील लोकप्रिय अभिनेत्री आणि कवयित्री (जन्म: १९३३)
 * कमला नेहरू - स्वातंत्र्य सेनानी व जवाहरलाल नेहरू यांच्या पत्नी (जन्म: १८९९)
 * तापसी पन्नू - भारतीय चित्रपट अभिनेत्री (जन्म: १९८७)
 * पुरुषोत्तम दास टंडन - भारतरत्न पुरस्काराने सन्मानित स्वातंत्र्य सेनानी व हिंदी भाषेचे पुरस्कर्ते (जन्म: १८८२)

♦️१ ऑगस्ट रोजी झालेले मृत्यू (पुण्यतिथी):
 * लोकमान्य बाळ गंगाधर टिळक - भारतीय स्वातंत्र्यलढ्याचे महामेरू, राष्ट्रीय नेते व संपादक (मृत्यू: १९२०)
 * निरद सी. चौधरी - प्रख्यात बंगाली-इंग्रजी लेखक व साहित्यिक (मृत्यू: १९९९)

♦️महत्त्वाचे जागतिक दिन / विशेष दिवस:
 * लोकमान्य टिळक पुण्यतिथी
 * अण्णाभाऊ साठे जयंती
 * जागतिक वरल्ड वाइड वेब (WWW) दिवस
 * जागतिक फुफ्फुसाचा कर्करोग दिवस (World Lung Cancer Day)