दरवर्षी १४ एप्रिल हा दिवस भारतामध्ये 'राष्ट्रीय अग्निशमन सेवा दिन' म्हणून पाळला जातो. हा दिवस केवळ एक औपचारिकता नसून तो अग्निशमन दलाच्या जवानांच्या असीम धैर्याला आणि बलिदानाला दिलेली मानवंदना आहे. या दिवसाची पार्श्वभूमी १४ एप्रिल १९४४ रोजी मुंबई बंदरात घडलेल्या एका भीषण घटनेशी जोडलेली आहे.

त्या दिवशी मुंबई बंदरातील व्हिक्टोरिया डॉकमध्ये 'एस.एस. फोर्ट स्टिकिन' नावाच्या मालवाहू जहाजाला भीषण आग लागली होती. या जहाजावर कापसाच्या गाठी, स्फोटके आणि मोठ्या प्रमाणात युद्धसाहित्य होते. ही आग विझवण्यासाठी मुंबई अग्निशमन दलाचे जवान तातडीने घटनास्थळी पोहोचले. आग विझवण्याचे काम सुरू असतानाच जहाजावर दोन मोठे स्फोट झाले, ज्यामध्ये अग्निशमन दलाच्या ६६ जवानांना आपल्या प्राणांची आहुती द्यावी लागली. या शूरवीरांच्या स्मृती प्रित्यर्थ आणि त्यांनी दाखवलेल्या अतुलनीय शौर्याचा सन्मान करण्यासाठी हा दिवस राष्ट्रीय स्तरावर पाळला जातो.

अग्निशमन दलाचे जवान हे समाजाचे 'रक्षक' आहेत. आग लागलेली असो, इमारत कोसळलेली असो किंवा नैसर्गिक आपत्ती, हे जवान स्वतःच्या जीवाची पर्वा न करता मदतीसाठी धावून येतात. "सेवा अस्माकं धर्म:" हे ब्रीदवाक्य उराशी बाळगून ते अहोरात्र कार्यरत असतात. या निमित्ताने शाळा, महाविद्यालये आणि सार्वजनिक ठिकाणी अग्निप्रतिबंधक उपाययोजनांबाबत जागरूकता निर्माण केली जाते. आगीपासून संरक्षण कसे करावे आणि आपत्कालीन परिस्थितीत शांत राहून परिस्थिती कशी हाताळावी, याचे प्रशिक्षण दिले जाते. आजच्या या दिवशी आपण या जिगरबाज जवानांच्या कार्याला सलाम करूया आणि आगीच्या दुर्घटना टाळण्यासाठी स्वतः सतर्क राहण्याची शपथ घेऊया.

🔲🔲🔲🔲🔲🔲🔲🔲

🔹14 एप्रिल दिनविशेष

१४ एप्रिल रोजीच्या प्रमुख ऐतिहासिक घडामोडी, जन्म आणि स्मृती खालीलप्रमाणे :

🔹विशेष दिन
 डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर जयंती: भारतीय राज्यघटनेचे शिल्पकार, थोर समाजसुधारक आणि भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचा हा जन्मदिवस. भारतात हा दिवस 'ज्ञान दिन' आणि 'समता दिन' म्हणून साजरा केला जातो.

 राष्ट्रीय अग्निशमन सेवा दिन: १९४४ मध्ये मुंबई बंदरातील 'एस.एस. फोर्ट स्टिकिन' जहाजाला लागलेल्या भीषण आगीत शहीद झालेल्या ६६ अग्निशमन जवानांना श्रद्धांजली वाहण्यासाठी हा दिवस पाळला जातो.

 जागतिक चगास रोग दिवस: या आजाराबद्दल जागरूकता निर्माण करण्यासाठी जागतिक आरोग्य संघटनेतर्फे हा दिवस पाळला जातो.

🔹महत्त्वाच्या ऐतिहासिक घटना
 १६६५: मुघल सरदार दिलेरखानाने पुरंदर किल्ल्याला वेढा घातला असताना, मराठ्यांच्या ताब्यातील वज्रगड (रुद्रमाळ) किल्ला जिंकला.

 १७३६: थोरले बाजीराव पेशवे यांचे बंधू चिमाजीअप्पा यांनी रेवदंडा येथील लढाईत सिद्दीसाताचा पराभव केला.
 १९१२: जगातील सर्वात मोठे प्रवासी जहाज  'टायटॅनिक' रात्री ११:४० वाजता अटलांटिक महासागरात एका हिमनगाला धडकले.

 १९५८: सोव्हिएत रशियाचे 'स्पुतनिक-२' हे अंतराळयान ५ महिने कक्षेत राहिल्यानंतर पृथ्वीच्या वातावरणात येताना जळून नष्ट झाले.
 २००३: मानवी जनुक प्रकल्पाचे (Human Genome Project) काम यशस्वीरित्या पूर्ण झाल्याची अधिकृत घोषणा करण्यात आली.

🔹महत्त्वाचे जन्म
 १८९१: भारतीय कायदेतज्ज्ञ आणि समाजसुधारक *डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर* यांचा जन्म.
 १६७५: मराठा साम्राज्याच्या धुरंधर राजकारणी महाराणी ताराबाई यांचा जन्म.
 १६२९: डच भौतिकशास्त्रज्ञ आणि गणितज्ञ क्रिस्टियन हायगेन्स (लंबकाच्या घड्याळाचा शोध लावणारे) यांचा जन्म.
 १९२२: सरोद वादक उस्ताद अली अकबर खाँ यांचा जन्म.
 १९२७:*प्रसिद्ध मराठी विनोदी लेखक आणि कथाकार द. मा. मिरासदार  यांचा जन्म.

🔹महत्त्वाचे मृत्यू
 १९५०: भारतीय आध्यात्मिक गुरु आणि तत्त्वज्ञ रमण महर्षी यांचे निधन.
 १९६२: आधुनिक भारताचे निर्माते, महान अभियंता भारतरत्न सर मोक्षगुंडम विश्वेश्वरैया यांचे निधन.
 १९८६: प्रसिद्धण लेखिका आणि समाजसेविका लीलावती मुन्शी यांचे निधन.

🔹पंचांग
 आजचे, मंगळवार १४ एप्रिल २०२६ चे  पंचांग:
🔹आजचे पंचांग - १४ एप्रिल २०२६
 दिनांक: १४ एप्रिल २०२६, मंगळवार
 भारतीय सौर: २६ चैत्र १९४८
 शके: १९४८ (पराभव संवत्सर)
 पक्ष: कृष्ण पक्ष
तिथी: द्वादशी (रात्री १२:१३ पर्यंत, त्यानंतर त्रयोदशी)
 नक्षत्र: शतभिषा (दुपारी ४:०६ पर्यंत, त्यानंतर पूर्वा भाद्रपदा)
 योग: शुक्ल (दुपारी ३:४० पर्यंत, त्यानंतर ब्रह्म)
 करण: कौलव (दुपारी १२:५० पर्यंत, त्यानंतर तैतिल)
 सूर्योदय: सकाळी ६:२२
 सूर्यास्त: संध्याकाळी ६:४८
 राहू काळ: दुपारी ३:४१ ते ५:१४ पर्यंत