आंतरराष्ट्रीय आपत्ती जोखीम न्यूनीकरण दिन: एक महत्त्वपूर्ण जागतिक मोहीम
schedule13 Oct 26 person by visibility 73 categoryसामाजिक
प्रत्येक वर्षी १३ ऑक्टोबर हा दिवस जगभरात 'आंतरराष्ट्रीय आपत्ती जोखीम न्यूनीकरण दिन' (International Day for Disaster Risk Reduction) म्हणून पाळला जातो. नैसर्गिक आणि मानवनिर्मित आपत्तींमुळे मानवी जीवन, पर्यावरण आणि आर्थिक संपत्तीचे होणारे प्रचंड नुकसान रोखण्यासाठी आणि त्याविषयी समाजात जागरूकता निर्माण करण्यासाठी हा दिवस अत्यंत महत्त्वाचा आहे.
या दिवसाची मुख्य पार्श्वभूमी म्हणजे आपत्ती व्यवस्थापनात जागतिक पातळीवर सहकार्य वाढवणे आणि जोखीम कमी करण्याच्या उपाययोजनांना बळकट करणे. पूर, भूकंप, चक्रीवादळे, दुष्काळ आणि साथीचे रोग यांसारख्या आपत्तींमुळे हजारो लोकांचे विस्थापन होते आणि जीवितहानी होते. या धोक्यांना वेळीच ओळखणे, पूर्वसूचना यंत्रणा मजबूत करणे आणि स्थानिक समुदायाला प्रशिक्षित करणे हा यामागचा उद्देश असतो.
आजच्या बदलत्या हवामानामुळे आपत्तींचे प्रमाण आणि तीव्रता दोन्ही वाढली आहेत. त्यामुळे केवळ आपत्ती आल्यानंतर मदतकार्य करण्यापेक्षा 'प्रतिबंध आणि पूर्वतयारी' यावर भर देणे गरजेचे ठरले आहे. यामध्ये शाश्वत विकास उद्दिष्टे साध्य करणे, आपत्ती सहन करू शकणारी (Disaster-resilient) पायाभूत सुविधांची निर्मिती करणे आणि सर्वसामान्यांपर्यंत माहिती पोहोचवणे अत्यंत आवश्यक आहे.
आपत्ती ही केवळ प्रशासनाची किंवा सरकारची समस्या नसून ती संपूर्ण समाजाची जबाबदारी आहे. १३ ऑक्टोबर हा दिवस आपल्याला आठवण करून देतो की, सतर्कता, योग्य नियोजन आणि लोकांचा सहभाग याद्वारे आपण मोठ्या प्रमाणावर जीवित व वित्तहानी टाळू शकतो. सुरक्षित आणि लवचिक भविष्यासाठी प्रत्येकाने आपत्ती व्यवस्थापनाच्या नियमांचे पालन करणे गरजेचे आहे.
🌑🌑🌑🌑🌑🌑🌑🌑🌑🌑🌑🌑🌑
◼️१३ ऑक्टोबर हा दिवस इतिहास आणि जागतिक पातळीवर अनेक महत्त्वपूर्ण घटनांसाठी ओळखला जातो. १३ ऑक्टोबर रोजी घडलेले महत्त्वाचे दिनविशेष खालीलप्रमाणे :
◼️महत्त्वाचे जागतिक दिन / दिवस
* आंतरराष्ट्रीय आपत्ती जोखीम न्यूनीकरण दिन (International Day for Disaster Risk Reduction): जागतिक स्तरावर आपत्ती जोखीम कमी करण्याबाबत जनजागृती निर्माण करण्यासाठी हा दिवस पाळला जातो.
ऐतिहासिक घटना
* ५४ (इ.स.): नीरो वयाच्या १७ व्या वर्षी रोमन सम्राट बनला.
* १७७३: खगोलशास्त्रज्ञ चार्ल्स मेसियर यांनी 'व्हर्लपूल गॅलेक्सी' (Whirlpool Galaxy) चा शोध लावला.
* १८८४: ग्रीनविचवरून जाणारे रेखावृत्त 'शून्य' अंश मानून त्यानुसार संपूर्ण जगाची आंतरराष्ट्रीय वेळ निश्चित करण्यास मान्यता देण्यात आली.
* १९२३: तुर्कस्तानची राजधानी इस्तंबूलहून बदलून अंकारा येथे हलवण्यात आली.
* १९२९: पुण्यातील ऐतिहासिक पर्वती देवस्थान सर्व जातीच्या दलितांसाठी खुले करण्यात आले.
* १९७०: फिजी देशाचा संयुक्त राष्ट्रसंघात (United Nations) अधिकृत प्रवेश झाला.
* १९७६: इबोला विषाणूचा पहिला इलेक्ट्रॉन मायक्रोग्राफ डॉ. एफ. ए. मर्फी यांनी घेतला.
◼️जन्म (जयंती)
* १८७७: स्वातंत्र्यसेनानी आणि होमगार्ड चळवळीतील प्रमुख कार्यकर्ते भुलाभाई देसाई यांचा जन्म.
* १९११: भारतीय चित्रपटसृष्टीतील ज्येष्ठ व दिग्गज अभिनेते अशोक कुमार (दामु दादा) यांचा जन्म.
* १९२५: ब्रिटनच्या पहिल्या महिला पंतप्रधान मार्गारेट थॅचर यांचा जन्म.
* १९३६: प्रसिद्ध भारतीय वीणा वादक आणि संगीतकार चित्ती बाबू यांचा जन्म.
* १९४८: जगप्रसिद्ध पाकिस्तानी सुफी गायक नुसरत फतेह अली खान यांचा जन्म.
◼️मृत्यू (पुण्यतिथी)
* १२४०: दिल्ली सल्तनतच्या पहिल्या महिला शासक रझिया सुलतान यांचे निधन.
* १९११: स्वामी विवेकानंदांच्या शिष्या, समाजसेविका आणि विदुषी भगिनी निवेदिता यांचे निधन.
* १९४५: 'द हर्शे चॉकलेट कंपनी'चे संस्थापक मिल्टन हर्शे यांचे निधन.
* १९८७: भारतीय संगीतसृष्टीचे लाडके गायक, अभिनेते आणि अष्टपैलू कलाकार किशोर कुमार यांचे निधन.
