आधुनिक 'कोलकाता' शहराचा पाया कसा रचला गेला?
schedule24 Aug 26 person by visibility 121 categoryसामाजिक
२४ ऑगस्ट १६९० हा दिवस भारतीय इतिहासामध्ये एका अत्यंत महत्त्वाच्या महानगरीच्या जन्माशी जोडलेला आहे. ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीचा अधिकारी जॉब चॉक (Job Charnock) याने हुगळी नदीच्या काठावरील सुतासुती (Sutanuti) या गावी पाऊल ठेवून व्यापारी वखारीची स्थापना केली. पुढे हीच वखार आणि तिची लगतची सुतासुती, कलकत्ता (कालिकता) व गोविंदपूर ही तीन गावे मिळून आधुनिक 'कोलकाता' या महानगराचा पाया रचला गेला.
मोगल साम्राज्याच्या काळात आणि तत्कालीन बंगालच्या राजकारणात हुगळी नदीवरील हे ठिकाण सुरक्षित व्यापार आणि जलमार्गाच्या सोयीसाठी अत्यंत योग्य ठरले. ब्रिटिशांनी येथे आपले बस्तान बसवल्यानंतर हे ठिकाण पूर्व भारतातील सर्वात मोठे व्यापारी केंद्र म्हणून विकसित झाले.
राजधानी ते सांस्कृतिक केंद्र
पुढे जाऊन ब्रिटिश राजवटीत कलकत्ता हे भारताची राजधानी बनले. या शहराने केवळ राजकीयच नव्हे, तर भारतीय प्रबोधन पर्व (Bengal Renaissance) आणि स्वातंत्र्यलढ्यातही अग्रगण्य भूमिका बजावली.
जरी नंतरच्या काळात कलकत्ता उच्च न्यायालयाच्या २००३ मधील निकालानुसार जॉब चॉक यास शहराचा एकमेव संस्थापक मानण्याबाबत कायदेशीर वाद असले, तरी २४ ऑगस्ट १६९० ही तारीख आधुनिक कोलकाता शहराच्या जागतिक प्रवासाची अधिकृत आणि ऐतिहासिक सुरुवात मानली जाते.
🟠🟡🟠🟡🟠🟡🟠🟡🟡🟡🟠🟡🟠
◼️२४ ऑगस्ट – दिनविशेष
महत्त्वाच्या घटना (Historical Events)
* १६९०: कोलकाता (कलकत्ता) शहराची स्थापना झाली.
* १६०८: ब्रिटनच्या ईस्ट इंडिया कंपनीचा पहिला प्रतिनिधी सुरत बंदरात दाखल झाला.
* १८९१: थॉमस अल्वा एडिसन याने 'चलचित्र कॅमेरा' (Motion Picture Camera) चे पेटंट घेतले.
* १९१९: जगातील पहिली प्रवासी विमानसेवा लंडन ते पॅरिस सुरू झाली.
* १९४४: दुसर्रा महायुद्धात दोस्त राष्ट्रांनी फ्रान्सची राजधानी पॅरिसला जर्मन वर्चस्वापासून स्वतंत्र केले.
* १९९५: मायक्रोसॉफ्ट कंपनीने क्रांतिकारी 'विंडोज ९५' (Windows 95) ही संगणकप्रणाली जगभरात प्रकाशित केली.
* १९९८: 'एन्सायक्लोपीडिया ब्रिटानिका' या जगप्रसिद्ध विश्वकोशाच्या आयातीवर भारत सरकारने बंदी घातली.
◼️जन्म (Births)
* १८७२: न. चिं. केळकर – प्रसिद्ध मराठी साहित्यिक, नाटककार आणि 'केसरी' व 'मराठा' वृत्तपत्रांचे संपादक.
* १८८८: बाळ गंगाधर खेर (बाळासाहेब खेर) – स्वातंत्र्यसैनिक, राजकारणी आणि मुंबई राज्याचे पहिले मुख्यमंत्री (पद्मविभूषण).
* १८९४: नारायण सीताराम फडके (ना. सी. फडके) – प्रख्यात मराठी कादंबरीकार आणि साहित्य संमेलनाचे अध्यक्ष.
* १९०८: हुतात्मा शिवराम हरी राजगुरू – भारताचे महान क्रांतिकारक व स्वातंत्र्यलढ्यातील अमर हुतात्मा.
* १९२९: किशोर कुमार – भारतीय चित्रपटसृष्टीतील अष्टपैलू पार्श्वगायक आणि अभिनेते.
* १९४४: दिलीप प्रभावळकर – मराठी रंगभूमी आणि चित्रपटसृष्टीतील ज्येष्ठ व दिग्गज अभिनेते.
* १९४७: पाऊलो कोएलो (Paulo Coelho) – जागतिक प्रसिद्ध ब्राझीलियन लेखक (द अल्केमिस्ट फेम).
◼️निधन (Deaths)
* २०००: कल्याणजी वीरजी शहा – हिंदी चित्रपटसृष्टीतील प्रसिद्ध संगीतकार (कल्याणजी-आनंदजी जोडीतील).
* २०१९: अरुण जेटली – भारताचे माजी केंद्रीय अर्थमंत्री व वरिष्ठ राजकारणी.