२४ मार्च हा दिवस जगभरात 'जागतिक क्षयरोग दिन' (World TB Day) म्हणून पाळला जातो. १८८२ मध्ये याच दिवशी डॉ. रॉबर्ट कॉक यांनी क्षयरोगास कारणीभूत ठरणाऱ्या 'मायकोबॅक्टेरियम ट्युबरक्युलोसिस' या जिवाणूचा शोध लावला होता. या ऐतिहासिक शोधाच्या स्मृत्यर्थ आणि या आजाराबद्दल जनसामान्यांमध्ये जागृती निर्माण करण्यासाठी हा दिवस अत्यंत महत्त्वाचा मानला जातो. आजही क्षयरोग हा जगातील सर्वात घातक संसर्गजन्य आजारांपैकी एक आहे, त्यामुळे याकडे दुर्लक्ष करणे धोक्याचे ठरू शकते.
क्षयरोगाची लक्षणे सुरुवातीला साधी वाटू शकतात, परंतु ती गंभीर असतात. 

दोन आठवड्यांपेक्षा जास्त काळ खोकला असणे, थुंकीतून रक्त पडणे, संध्याकाळी ताप येणे, वजन कमी होणे आणि रात्री घाम येणे ही या आजाराची प्रमुख लक्षणे आहेत. अशी लक्षणे दिसल्यास तातडीने वैद्यकीय तपासणी करणे आवश्यक आहे. अनेकदा भीती किंवा सामाजिक संकोचामुळे रुग्ण उपचार घेण्यास उशीर करतात, ज्यामुळे आजार बळावतो आणि इतरांनाही त्याचा संसर्ग होण्याची शक्यता वाढते.

भारतात क्षयरोग निर्मूलनासाठी सरकारी पातळीवर 'निक्षय' सारख्या योजना प्रभावीपणे राबवल्या जात आहेत. रुग्णांना मोफत औषधोपचार आणि पोषक आहारासाठी आर्थिक मदतही दिली जाते. क्षयरोग हा पूर्णपणे बरा होणारा आजार आहे, मात्र त्यासाठी डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार औषधांचा कोर्स पूर्ण करणे अनिवार्य असते. अर्धवट सोडलेले उपचार औषधांना दाद न देणाऱ्या (MDR-TB) गंभीर परिस्थितीला निमंत्रण देऊ शकतात. आपण सर्वांनी मिळून 'क्षयरोगमुक्त भारताचे' स्वप्न साकार करण्यासाठी जनजागृतीचा वसा घेणे काळाची गरज आहे.

▪️🟠▪️🟠▪️🟠▪️🟠▪️

🟠 24 मार्च दिनविशेष

आज २४ मार्च. आजच्या दिवसाचे महत्त्व ऐतिहासिक, सामाजिक आणि आरोग्यविषयक दृष्टीने अत्यंत मोठे आहे. आजच्या दिवसातील प्रमुख घडामोडी खालीलप्रमाणे आहेत:

१. जागतिक क्षयरोग दिन (World Tuberculosis Day)
आज जगभरात 'जागतिक क्षयरोग दिन' पाळला जातो.
 * इतिहास: १८८२ मध्ये आजच्याच दिवशी डॉ. रॉबर्ट कॉक यांनी 'मायकोबॅक्टेरियम ट्युबरक्युलोसिस' या क्षरोगास कारणीभूत ठरणाऱ्या जिवाणूचा शोध लावला होता.
 * उद्देश: या जीवघेण्या आजाराबद्दल जनजागृती करणे आणि क्षयरोगमुक्त जगासाठी प्रयत्न करणे हा या दिवसाचा मुख्य उद्देश आहे.
२. ऐतिहासिक घटना
 * १३०७: अलाउद्दीन खिलजीच्या सैन्याने मलिक काफूरच्या नेतृत्वाखाली देवगिरीचा किल्ला सर केला.
 * १९७७: मोरारजी देसाई भारताचे चौथे पंतप्रधान बनले. भारताच्या इतिहासातील हे पहिले बिगर-काँग्रेसी सरकार होते.
 * १९९८: दक्षिण भारताचे 'बर्नाड शॉ' म्हणून ओळखले जाणारे प्रसिद्ध तेलुगू कवी आणि लेखक पी. एल्. सुब्बय्या यांचे निधन.

🟠३. जन्म आणि स्मृती (जयंती/पुण्यतिथी)
 * डॉ. राम मनोहर लोहिया (जयंती): भारतीय स्वातंत्र्यलढ्यातील थोर समाजवादी नेते आणि विचारवंत यांचा जन्म २३ मार्चचा असला, तरी अनेक ठिकाणी २४ मार्च रोजी त्यांच्या कार्याचे स्मरण केले जाते. (अधिकृत जन्म तारीख २३ मार्च १९१० आहे).
 * हरिवंशराय बच्चन: प्रसिद्ध कवी हरिवंशराय बच्चन यांनी १९३३ मध्ये त्यांची प्रसिद्ध काव्यरचना 'मधुशाला' आजच्याच काळात पूर्णत्वास नेली होती, असे मानले जाते.
४. इतर महत्त्वाचे
 * सत्यजित राय: १९९२ मध्ये आजच्याच दिवशी ऑस्कर समितीने भारतीय चित्रपटसृष्टीचे दिग्गज दिग्दर्शक सत्यजित राय यांना 'लाइफटाइम अचिव्हमेंट' ऑस्कर पुरस्कार देऊन गौरवले होते. (त्यावेळी ते रुग्णालयात होते).

> एक विशेष नोंद: २०२० मध्ये आजच्याच दिवशी (२४ मार्च) भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी कोरोना महामारीच्या पार्श्वभूमीवर पहिल्यांदा २१ दिवसांच्या संपूर्ण लॉकडाऊनची घोषणा केली होती.

▪️पंचांग तपशील
​भारतीय सौर दिनांक: ३ चैत्र १९४८
​शालिवाहन शक: १९४८ (पराभव नाम संवत्सर)
​अयन: उत्तरायण
​ऋतू: वसंत
​महिना: चैत्र (शुक्ल पक्ष)
​आजची तिथी आणि नक्षत्र
​तिथी: षष्ठी (संध्याकाळी ५:४२ पर्यंत, त्यानंतर सप्तमी सुरू होईल).
​नक्षत्र: रोहिणी (दुपारी १:१६ पर्यंत, त्यानंतर मृगशीर्ष नक्षत्र सुरू होईल).
​योग: आयुष्मान (सकाळी १०:५५ पर्यंत, त्यानंतर सौभाग्य योग).
​करण: कौलव (संध्याकाळी ५:४२ पर्यंत).
​सूर्योदय आणि सूर्यास्त (कोल्हापूर वेळ)
​सूर्योदय: सकाळी ६:३३
​सूर्यास्त: संध्याकाळी ६:४७