भारतीय स्वातंत्र्यलढ्याच्या इतिहासात 'आद्यक्रांतिकारक' म्हणून ज्यांचे नाव आदराने घेतले जाते, ते म्हणजे वासुदेव बळवंत फडके. १८५७ च्या स्वातंत्र्यसमरानंतर ब्रिटिशांविरुद्ध सशस्त्र उठाव करण्याचे धाडस त्यांनी दाखवले. त्यांचा जन्म ४ नोव्हेंबर १८४५ रोजी महाराष्ट्रातील शिरढोण (रायगड) येथे झाला.

​फडके हे पुण्यात लष्करी लेखा विभागात नोकरीला होते. १८७६-७७ च्या भीषण दुष्काळात इंग्रज सरकारची उदासीनता आणि जनतेचे हाल पाहून ते दुःखी झाले. आईच्या अंत्यसंस्कारासाठी रजा नाकारल्यामुळे त्यांचा ब्रिटिश सत्तेवरील राग अनावर झाला आणि त्यांनी नोकरी सोडून देशाला स्वतंत्र करण्याचा विडा उचलला.

​त्यांनी रामोशी, कोळी, धनगर आणि भिल्ल समाजातील तरुणांना एकत्र करून 'ऐक्यवर्धिनी' संस्था स्थापन केली आणि त्यांना शस्त्रविद्येचे प्रशिक्षण दिले. त्यांनी डोंगरदऱ्यांतून ब्रिटिशांविरुद्ध गनिमी काव्याने लढा सुरू केला. इंग्रजांच्या खजिन्यावर छापे टाकून त्यांनी गरिबांना मदत केली. त्यांच्या दहशतीमुळे इंग्रज सरकारने त्यांच्यावर त्या काळी ४००० रुपयांचे बक्षीस जाहीर केले होते.

​दुर्दैवाने, विजापूर जिल्ह्यातील कलदगी येथे विश्रांती घेत असताना एका फितुरीमुळे ते इंग्रजांच्या तावडीत सापडले. त्यांच्यावर राजद्रोहाचा खटला भरून त्यांना एडन (येमेन) येथील तुरुंगात काळ्या पाण्याची शिक्षा देण्यात आली. तेथेही त्यांनी तुरुंग फोडून पळून जाण्याचा प्रयत्न केला, परंतु त्यांना पुन्हा पकडण्यात आले. तुरुंगातील अमानुष छळ आणि उपासमारीमुळे १७ फेब्रुवारी १८८३ रोजी त्यांनी अखेरचा श्वास घेतला.
​वासुदेव बळवंत फडके यांनी पेटवलेली ही क्रांतीची मशाल पुढे लोकमान्य टिळक आणि क्रांतिकारकांसाठी प्रेरणास्त्रोत ठरली.

◼️◼️◼️◼️◼️◼️◼️◼️

🟠 17 फेब्रुवारी दिनविशेष

 १७ फेब्रुवारी. आजच्या दिवसाचे ऐतिहासिक महत्त्व आणि काही महत्त्वाच्या घडामोडी खालीलप्रमाणे आहेत:
◼️​ठळक घटना
▪️​१६७०: छत्रपती शिवाजी महाराजांनी मोगलांच्या ताब्यातून सिंहगड (कोंडाणा) किल्ला पुन्हा जिंकून घेतला. याच लढाईत तानाजी मालुसरे यांना वीरमरण आले होते.
▪️​१८६७: सुएझ कालव्यातून पहिले जहाज मार्गस्थ झाले.
▪️​१९७९: चीन-विएतनाम युद्धाला सुरुवात झाली.
​१९९६: बुद्धिबळ चॅम्पियन गॅरी कास्पारोव्ह यांनी 'डीप ब्लू' या सुपर कॉम्प्युटरचा पराभव केला.

◼️​जन्म (जयंती)
▪️​१८९९: हिंदी साहित्यातील प्रसिद्ध कवी सूर्यकांत त्रिपाठी 'निराला' यांचा जन्म.
▪️​१९५४: प्रसिद्ध भारतीय अभिनेत्री कलपना अय्यर यांचा जन्म.
▪️​१९६३: दिग्गज बास्केटबॉल खेळाडू मायकल जॉर्डन यांचा जन्म.
▪️​१९८४: दाक्षिणात्य चित्रपट अभिनेता शिवकार्तिकेयन यांचा जन्म.

◼️​निधन (पुण्यतिथी)
▪️​१८३३: क्रांतीकारक वासुदेव बळवंत फडके यांचे एडनच्या तुरुंगात निधन झाले. त्यांना 'आद्यक्रांतीकारक' म्हणून ओळखले जाते.
▪️​१८८३: स्वामीनारायण संप्रदायाचे संत वासुदेवानंद सरस्वती यांचे निधन.
​१९८६: तत्त्वज्ञ आणि विचारवंत जे. कृष्णमूर्ती यांचे निधन.
▪️​२००४: मेक्सिकन-अमेरिकन शास्त्रीय संगीतकार जोस लोपेझ अल्विस यांचे निधन.

◼️​विशेष दिवस
▪️​जागतिक मानववंशशास्त्र दिवस (World Anthropology Day): मानवी वर्तन आणि जीवशास्त्राच्या अभ्यासाला प्रोत्साहन देण्यासाठी हा दिवस साजरा केला जातो.

◼️​आजचा विचार: "देशासाठी प्राणांची आहुती देणारे वासुदेव बळवंत फडके आणि गड राखणारे तानाजी मालुसरे यांच्या शौर्याचे स्मरण करण्याचा आजचा दिवस आहे."