दरवर्षी १२ एप्रिल हा दिवस जगभरात जागतिक मानव अंतराळ उड्डाण दिन म्हणून उत्साहात साजरा केला जातो. मानवाच्या अफाट जिद्दीची आणि विज्ञानाच्या प्रगतीची साक्ष देणारा हा एक अत्यंत महत्त्वाचा दिवस आहे. याच दिवशी १९६१ मध्ये सोव्हिएत युनियनचे अंतराळवीर युरी गागारिन यांनी व्होस्टोक-१ या अवकाशयानातून अवकाशात झेप घेतली होती. पृथ्वीची यशस्वी प्रदक्षिणा पूर्ण करून त्यांनी जगाला दाखवून दिले की, माणूस पृथ्वीच्या सीमा ओलांडून अंतराळातही आपले पाऊल टाकू शकतो.

या ऐतिहासिक घटनेमुळे अंतराळ विज्ञानाचे एक नवीन दालन सर्वांसाठी उघडले गेले. युरी गागारिन यांच्या या धाडसी मोहिमेनंतर अनेक देशांनी आपापले अंतराळ कार्यक्रम सुरू केले. चंद्रावर पाऊल ठेवण्यापासून ते मंगळ ग्रहाच्या अभ्यासापर्यंत मानवाने केलेली प्रगती थक्क करणारी आहे. हा दिवस केवळ एका व्यक्तीच्या यशाचा नसून तो संपूर्ण मानवजातीचा विजय मानला जातो. या दिनाच्या निमित्ताने जगभरातील तरुण पिढीला विज्ञान आणि तंत्रज्ञानाच्या क्षेत्रात संशोधन करण्याची प्रेरणा मिळते.

आजच्या काळात अंतराळ संशोधनाचा उपयोग केवळ ग्रह-ताऱ्यांच्या अभ्यासापुरता मर्यादित नसून, हवामान अंदाज, दळणवळण आणि आपत्ती व्यवस्थापन अशा अनेक क्षेत्रात त्याचे मोठे योगदान आहे. युरी गागारिन यांनी पाहिलेले ते स्वप्न आज खऱ्या अर्थाने विस्तारत आहे. मानवाच्या या जिद्दीला आणि बुद्धिमत्तेला सलाम करण्याचा हा दिवस आहे. भविष्यात अंतराळ प्रवास अधिक सुलभ आणि सुरक्षित व्हावा, हीच या दिनामागची मुख्य भावना आहे.

🟣🟣🟣🟣🟣🟣🟣🟣

🔸१२ एप्रिल - दिनविशेष
महत्त्वाच्या घटना
१८६१: अमेरिकन यादवी युद्धाला सुरुवात झाली. दक्षिण कॅरोलिना येथील फोर्ट सम्टरवर कॉन्फेडरेट सैन्याने हल्ला केला.
१९४५: अमेरिकेचे ३२ वे राष्ट्राध्यक्ष फ्रँकलिन डी. रूझवेल्ट यांचे निधन झाले. त्यांच्या निधनानंतर हॅरी एस. ट्रुमन यांनी अध्यक्षपदाची धुरा सांभाळली.
१९५५: डॉ. जोनास साल्क यांनी शोधून काढलेली पोलिओ प्रतिबंधक लस सुरक्षित आणि प्रभावी असल्याचे जाहीर करण्यात आले.
१९६१: रशियाचे युरी गागारिन हे अंतराळात जाणारे जगातील पहिले मानव ठरले. त्यांनी व्होस्टोक १ या अवकाशयानातून पृथ्वीची प्रदक्षिणा पूर्ण केली. त्यामुळे हा दिवस 'जागतिक अंतराळ उड्डाण दिन' म्हणून साजरा केला जातो.

🔸जन्म
१८८५: प्रख्यात भारतीय इतिहासकार आणि लेखक राखालदास बॅनर्जी यांचा जन्म. त्यांनी मोहेंजोदडो येथील सिंधू संस्कृतीच्या अवशेषांचा शोध लावला होता.
१९१०: कोल्हापूरचे प्रसिद्ध मराठी चित्रपट निर्माते आणि दिग्दर्शक भालजी पेंढारकर यांचा जन्म. त्यांनी ऐतिहासिक चित्रपटांच्या माध्यमातून मोलाचे योगदान दिले.
१९१७: प्रसिद्ध भारतीय क्रिकेटपटू विनू मंकड यांचा जन्म.
१९४३: सुप्रसिद्ध भारतीय सुमित्रा महाजन यांचा जन्म. त्यांनी लोकसभेच्या अध्यक्षा म्हणून काम पाहिले आहे.

🔸निधन
१९४५: अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष फ्रँकलिन डी. रूझवेल्ट यांचे निधन.
२००६: कन्नड चित्रपटसृष्टीतील दिग्गज अभिनेते राजकुमार यांचे निधन.

🔸विशेष दिवस
जागतिक मानव अंतराळ उड्डाण दिन (International Day of Human Space Flight)

🟠 १२ एप्रिल २०२६ चे पंचांग
आजचा वार: रविवार
तारीख: १२ एप्रिल २०२६
मराठी महिना: चैत्र
पक्ष: कृष्ण (वद्य)
तिथी: दशमी सकाळी ०८:३५ पर्यंत, त्यानंतर एकादशी सुरू.
नक्षत्र: धनिष्ठा दुपारी ०३:१५ पर्यंत, त्यानंतर शततारका सुरू.
योग: साध्य दुपारी ०२:५७ पर्यंत, त्यानंतर शुभ सुरू.
करण: विष्टी सकाळी ०८:३५ पर्यंत, त्यानंतर बव रात्री ०९:०६ पर्यंत.
चंद्र राशी: कुंभ
सूर्य राशी: मीन
सूर्योदय: सकाळी ०६:१९
सूर्यास्त: संध्याकाळी ०६:४९
राहू काळ: संध्याकाळी ०५:१५ ते ०६:४९