ऐतिहासिक विजय: हळदीच्या पेटंटचा लढा भारताने कसा जिंकला?
schedule23 Aug 26 person by visibility 161 categoryसामाजिक
औषधी गुणधर्मांसाठी जगभर प्रसिद्ध असलेल्या आपल्या हळदीचे पेटंट अमेरिकेने बेकायदेशीरपणे स्वतःच्या नावावर करून घेण्याचा प्रयत्न केला होता. मात्र, भारताने कायदेशीर लढा देत २३ ऑगस्ट १९९७ रोजी हा ऐतिहासिक पेटंट लढा जिंकला. विकसनशील देशाने अमेरिकन पेटंट प्रणालीविरुद्ध कायदेशीर आव्हान देऊन ते जिंकण्याची ही जगातील पहिलीच घटना ठरली होती.
१९९५ मध्ये अमेरिकेच्या 'युनिव्हर्सिटी ऑफ मिसिसिपी मेडिकल सेंटर'ने हळदीच्या जखम भरून काढण्याच्या आणि औषधी गुणधर्मांवर अमेरिकेचे पेटंट मिळवले होते. मात्र, भारताच्या 'वैज्ञानिक आणि औद्योगिक अनुसंधान परिषदे'ने (CSIR) याविरोधात भक्कम पुरावे सादर केले. प्राचीन भारतीय आयुर्वेद ग्रंथांमध्ये आणि संस्कृतीमध्ये हळदीचा वापर हजारो वर्षांपासून जखम भरून काढण्यासाठी व औषध म्हणून केला जात असल्याचे दाखले भारताने दिले.
हे ज्ञान आधीपासूनच सार्वजनिक क्षेत्रात उपलब्ध असल्याने ते नवीन नसून पेटंटयोग्य नाही, असा युक्तिवाद भारताने यशस्वीपणे सिद्ध केला.
या ऐतिहासिक विजयामुळे भारताच्या पारंपारिक ज्ञानाचे (Traditional Knowledge) जतन झाले आणि भविष्यात विकसनशील देशांच्या स्थानिक ज्ञानाची परदेशी कंपन्यांकडून होणारी चोरी रोखण्यासाठी एक भक्कम कायदेशीर पाया रचला गेला. हा भारताच्या वैज्ञानिक आणि ऐतिहासिक वारशाचा मोठा विजय होता.
🟡🟠🟡🟠🟡🟠🟡🟠🟡🟠🟡🟠🟡
⚫ २३ ऑगस्ट हा दिवस इतिहासामध्ये विविध महत्त्वाच्या घटना, तसेच प्रसिद्ध व्यक्तींचे जन्म आणि मृत्यूसाठी ओळखला जातो. याचा सविस्तर आढावा खालीलप्रमाणे :
◼️महत्त्वाच्या घटना
* १९९७: हळदीच्या पेटंटबाबतचा अमेरिकेसोबत चाललेला कायदेशीर लढा भारताने जिंकला. विकसनशील देशाने अमेरिकन पेटंटला आव्हान देऊन ते जिंकण्याची ही पहिलीच घटना होती.
* १९९१: 'वर्ल्ड वाईड वेब' (WWW) सर्वसामान्य जनतेच्या व सार्वजनिक उपयोगासाठी सुरू करण्यात आले.
* १९६६: 'लुनार ऑर्बिटर-१' या मानवरहित अंतराळयानाने चंद्रावरून पहिल्यांदाच पृथ्वीची छायाचित्रे टिपली.
* १९४२: दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान ऐतिहासिक अशा 'स्टालिनग्राडची लढाई' (Battle of Stalingrad) ला सुरुवात झाली.
* १९१४: पहिल्या महायुद्धादरम्यान जपानने जर्मनीविरुद्ध युद्ध पुकारले.
◼️जन्म (वाढदिवस)
* १९७३: मलायका अरोरा — प्रसिद्ध भारतीय अभिनेत्री, मॉडेल आणि नृत्यांगना.
* १९६८: केके (कृष्णकुमार कुन्नाथ) — लोकप्रिय भारतीय पार्श्वगायक.
* १९४४: सायरा बानू — हिंदी चित्रपटसृष्टीतील लोकप्रिय अभिनेत्री.
* १९१८: विंदा (गोविंद विनायक) करंदीकर — मराठीतील अत्यंत प्रतिष्ठित कवी, लेखक, समीक्षक व ज्ञानपीठ विजेते साहित्यिक.
◼️मृत्यू
* १९७५: पंडित विनायकराव पटवर्धन — नामवंत शास्त्रीय गायक व संगीततज्ज्ञ.
* १९७४: डॉ. शंकर दामोदर पेंडसे — मराठी ग्रंथकार आणि संतसाहित्याचे गाढे अभ्यासक.
* १९७१: हंसा वाडकर — मराठी व हिंदी चित्रपटसृष्टीतील अभिनेत्री.