भारतीय राजकारणाच्या इतिहासात २४ मार्च १९७७ हा दिवस अत्यंत महत्त्वाचा मानला जातो. याच दिवशी स्वातंत्र्यलढ्यातील ज्येष्ठ नेते मोरारजी देसाई यांनी भारताचे चौथे आणि पहिले बिगर-काँग्रेस पंतप्रधान म्हणून शपथ घेतली. स्वातंत्र्यानंतर तब्बल ३० वर्षांनी केंद्रात सत्तापरिवर्तन होऊन 'जनता पार्टी'चे सरकार स्थापन झाले होते.

१९७५ ते १९७७ या काळात लादलेल्या आणीबाणीमुळे जनमानसात काँग्रेस सरकारविरोधात मोठा रोष होता. आणीबाणी उठल्यानंतर झालेल्या सार्वत्रिक निवडणुकीत जयप्रकाश नारायण यांच्या प्रेरणेतून विविध विरोधी पक्ष एकत्र आले आणि 'जनता पार्टी'ची स्थापना झाली. या निवडणुकीत काँग्रेसचा पराभव झाला आणि मोरारजी देसाई यांच्या नेतृत्वाखाली लोकशाहीचे पुनरुज्जीवन करणारे सरकार सत्तेवर आले.

मोरारजी देसाई हे त्यांच्या कडक शिस्तीसाठी आणि तत्त्वनिष्ठेसाठी ओळखले जात. पंतप्रधान म्हणून त्यांनी आणीबाणीच्या काळात संविधानात केलेले अनावश्यक बदल रद्द करण्यासाठी ४४ वी घटनादुरुस्ती संमत केली, ज्यामुळे भविष्यात पुन्हा लोकशाही धोक्यात येऊ नये याची तरतूद झाली. त्यांनी भारताच्या परराष्ट्र धोरणात 'खऱ्या अलिप्ततावादाचा' (True Non-Alignment) पुरस्कार केला.

मोरारजी देसाई हे जगातील एकमेव अशा व्यक्ती आहेत, ज्यांना भारताचा सर्वोच्च नागरी सन्मान 'भारतरत्न' आणि पाकिस्तानचा सर्वोच्च सन्मान 'निशाण-ए-पाकिस्तान' या दोन्ही पुरस्कारांनी सन्मानित करण्यात आले आहे. वयाच्या ८१ व्या वर्षी पंतप्रधान पद भूषवणारे ते सर्वात ज्येष्ठ व्यक्ती होते. त्यांचे आयुष्य हे साधेपणा, सत्य आणि गांधीवादी विचारांचे प्रतीक राहिले आहे.

◼️🔸◼️🔸◼️🔸◼️🔸◼️

🟠 25 मार्च दिनविशेष

आज २५ मार्च! आजच्या दिवशी इतिहासात घडलेल्या महत्त्वाच्या घटना, जन्म आणि मृत्यू यांचा आढावा खालीलप्रमाणे आहे:

◼️ ठळक घटना (Events)
 * १६५५: शास्त्रज्ञ क्रिस्टियन हायगेन्स यांनी शनीचा सर्वात मोठा उपग्रह 'टायटन' याचा शोध लावला.
 * १८०७: ब्रिटिश साम्राज्यात गुलामगिरीचा व्यापार बंद करणारा 'गुलाम व्यापार कायदा' (Slave Trade Act) संमत झाला.
 * १८९८: शिवरामपंत परांजपे यांनी 'काळ' हे साप्ताहिक सुरू केले.
 * १९२९: लाहोर काँग्रेसचे ऐतिहासिक अधिवेशन सुरू झाले.
 * १९७७: मोरारजी देसाई यांनी भारताचे पहिले बिगर-काँग्रेस पंतप्रधान म्हणून शपथ घेतली.
 * २०००: १७ वर्षीय जलतरणपटू रुपाली रेपाळे हिने दक्षिण आफ्रिकेतील रॉबेन आयलंड खाडी पोहून पार केली. ही कामगिरी करणारी ती जगातील सर्वात तरुण जलतरणपटू ठरली.

◼️ जन्म (Births)
 * १९३२: प्रसिद्ध मराठी साहित्यिक, लेखक आणि कथाकथनकार वसंत पुरुषोत्तम (व.पु.) काळे यांचा जन्म.
 * १९३३: ज्येष्ठ भारतीय शास्त्रज्ञ वसंत गोवारीकर यांचा जन्म.
 * १९४७: प्रसिद्ध इंग्लिश गायक आणि संगीतकार सर एल्टन जॉन यांचा जन्म.
 * १९५६: ग्वाल्हेर घराण्याचे प्रसिद्ध शास्त्रीय गायक मुकुल शिवपुत्र यांचा जन्म.

◼️ मृत्यू (Deaths)
 * १९३१: भारतीय पत्रकार आणि स्वातंत्र्यसेनानी गणेश शंकर विद्यार्थी यांचे कानपूर येथील दंगलीत शांतता प्रस्थापित करताना निधन झाले.
 * १९७५: सौदी अरेबियाचे राजा फैसल यांची हत्या झाली.
 * १९९३: प्रसिद्ध मराठी साहित्यिक मधुकर केचे यांचे निधन.
 * २०१५: ज्येष्ठ आसामी अभिनेते आणि नाटककार इंद्र बानिया यांचे निधन.

◼️आजचे पंचांग (२५ मार्च २०२६)
 * तिथी: चैत्र शुक्ल सप्तमी (दुपारी १:५१ पर्यंत, त्यानंतर अष्टमी प्रारंभ).
 * वार: बुधवार.
 * विशेष योग: सौभाग्य योग आणि गजकेसरी योग.