संयुक्त महाराष्ट्राच्या लढ्याचे स्मरण: महाराष्ट्र राज्य हुतात्मा स्मृती दिन
schedule21 Nov 26 person by visibility 43 categoryसामाजिक
मुंबईसह संयुक्त महाराष्ट्र राज्याच्या निर्मितीसाठी प्राणांची आहुती देणाऱ्या हुतात्म्यांचे स्मरण करण्यासाठी दरवर्षी २१ नोव्हेंबर रोजी महाराष्ट्र राज्य हुतात्मा स्मृती दिन पाळला जातो. भाषिक अस्मिता आणि लोकशाही हक्कांसाठी मराठी जनतेने उभारलेला हा लढा महाराष्ट्राच्या इतिहासातील अत्यंत प्रेरणादायी अध्याय आहे.
संयुक्त महाराष्ट्र चळवळीदरम्यान झालेल्या आंदोलनांत आणि गोळीबारात १०६ हुतात्म्यांनी आपले बलिदान दिले. कामगार, विद्यार्थी, शेतकरी आणि सर्वसामान्य नागरिकांनी जात-धर्म-पक्षविरहित एकजुटीने या लढ्यात सहभाग घेतला. सेनापती बापट, एस. एम. जोशी, आचार्य अत्रे, प्रबोधनकार ठाकरे, शाहीर अमर शेख, अण्णाभाऊ साठे अशा अनेक नेत्यांनी व कलावंतांनी या चळवळीला वैचारिक आणि सांस्कृतिक बळ दिले. त्यांच्या त्यागातूनच १ मे १९६० रोजी मुंबईसह महाराष्ट्र राज्याची स्थापना झाली.
मुंबईतील हुतात्मा चौकात आणि राज्यभरातील विविध स्मारकांवर या दिवशी हुतात्म्यांना अभिवादन केले जाते. हा दिवस केवळ भूतकाळातील संघर्षाची आठवण करून देत नाही, तर आपल्या हक्कांची, भाषेची आणि सामाजिक एकतेची जपणूक करण्याची नवी प्रेरणा देतो.
◼️◼️◼️◼️◼️◼️◼️◼️◼️◼️◼️◼️◼️
◼️२१ नोव्हेंबरचे दिनविशेष
आज २१ नोव्हेंबर हा ग्रेगरी दिनदर्शिकेनुसार वर्षातील ३२५ वा (लीप वर्षात ३२६ वा) दिवस आहे. विज्ञान, माध्यम, इतिहास आणि साहित्य अशा विविध क्षेत्रांतील महत्त्वाच्या घटना व स्मृती या दिवसाशी जोडलेल्या आहेत.
◼️महत्त्वाचे दिवस
* जागतिक दूरदर्शन दिन (World Television Day): संवाद, माहिती प्रसारण आणि जागतिक घडामोडींवर दूरदर्शनचा प्रभाव अधोरेखित करण्यासाठी संयुक्त राष्ट्रसंघाने २१ नोव्हेंबर हा दिवस जागतिक दूरदर्शन दिन म्हणून घोषित केला आहे.
* महाराष्ट्र राज्य हुतात्मा स्मृती दिन: संयुक्त महाराष्ट्र लढ्यासाठी प्राणांची आहुती दिलेल्या हुतात्म्यांचे स्मरण व अभिवादन करण्याचा दिवस.
ठळक ऐतिहासिक घटना
* १८७७: थॉमस एडिसन यांनी फोनोग्राफ या ध्वनिमुद्रण उपकरणाच्या शोधाची घोषणा केली.
* १९४२: दिग्दर्शक राजा नेने यांनी दिग्दर्शित केलेला प्रभात फिल्म कंपनीचा 'दहा वाजता' हा चित्रपट मुंबईत प्रदर्शित झाला.
* १९५५: संयुक्त महाराष्ट्राच्या स्थापनेसाठीचा लढा अधिक तीव्र करत संघर्ष पुकारण्यात आला.
* १९६२: भारत-चीन युद्धादरम्यान चीनने १९ नोव्हेंबर रोजी जाहीर केलेली एकतर्फी युद्धबंदी अमलात आली.
* १९७१: बांगलादेश मुक्ती युद्धाच्या पार्श्वभूमीवर गरीबपुरच्या लढाईत भारतीय वायुसेनेची पाकिस्तानी सैन्याशी पहिली चकमक होऊन निर्णायक यश मिळाले.
◼️जन्म
* १६९४: प्रबोधन काळातील प्रसिद्ध फ्रेंच तत्त्वज्ञानी आणि लेखक व्हॉल्तेर यांचा जन्म.
* १८९९: ओडिशाचे पहिले मुख्यमंत्री हरेकृष्णा महताब यांचा जन्म.
* १९२६: हिंदी चित्रपटसृष्टीतील अभिनेते प्रेम नाथ यांचा जन्म.
* १९२७: ज्येष्ठ मराठी लेखक व नाटककार शं. ना. नवरे यांचा जन्म.
* १९८७: आंतरराष्ट्रीय भारतीय बुद्धीबळपटू ईशा करवडे यांचा जन्म.
◼️निधन
* १९६३: मराठी साहित्यातील ज्येष्ठ विनोदी लेखक चिंतामण विनायक जोशी (चि. वि. जोशी) यांचे निधन.
* १९७०: 'रमन इफेक्ट'चे जनक, नोबेल पारितोषिक व भारतरत्न विजेते थोर भारतीय भौतिकशास्त्रज्ञ सर सी. व्ही. रमण यांचे निधन.
* १९९६: भौतिकशास्त्रातील नोबेल पारितोषिक विजेते शास्त्रज्ञ अब्दुस सलाम यांचे निधन.