दरवर्षी १० नोव्हेंबर हा दिवस जगभरात 'शांतता आणि विकासासाठी जागतिक विज्ञान दिन' म्हणून अत्यंत उत्साहात साजरा केला जातो. मानवी जीवनात विज्ञानाचे महत्त्व अधोरेखित करणे आणि शाश्वत विकासासाठी विज्ञानाचा लाभ समाजाच्या प्रत्येक घटकापर्यंत पोहोचवणे हा या दिवसाचा मुख्य उद्देश आहे. विज्ञान केवळ तंत्रज्ञान किंवा संशोधनापुरते मर्यादित नसून ते जागतिक शांतता प्रस्थापित करण्याचे एक प्रभावी माध्यम आहे.

आजच्या वेगाने बदलणाऱ्या युगात आरोग्य, पर्यावरण, कृषी आणि शिक्षण यांसारख्या क्षेत्रांमधील आव्हानांवर मात करण्यासाठी वैज्ञानिक दृष्टीकोन अत्यंत गरजेचा आहे. जेव्हा संशोधनाचा वापर मानवाच्या कल्याणासाठी आणि वसुंधरेच्या संरक्षणासाठी केला जातो, तेव्हा खऱ्या अर्थाने शांतता आणि समृद्धीचा मार्ग सुकर होतो. विज्ञान आणि तंत्रज्ञानातील पारदर्शकता विविध देशांमधील परस्पर सहकार्य वाढवण्यास आणि जागतिक पातळीवर तणाव कमी करण्यास मदत करते.
हा दिन आपल्याला विज्ञानाचा जबाबदारीने वापर करण्याची आठवण करून देतो. तरुणांमध्ये वैज्ञानिक जिज्ञासा जागृत करणे, संशोधनाला प्रोत्साहन देणे आणि नवनवीन शोधांचा लाभ समाजातील तळागाळातील घटकांपर्यंत पोहोचवणे गरजेचे आहे. विज्ञानाच्या बळावरच गरिबी निर्मूलन, भूक आणि हवामान बदलासारख्या जागतिक समस्यांवर मात करता येऊ शकते. विज्ञान हे केवळ विकासाचे साधन नसून ते शांततापूर्ण भविष्याची हमी आहे.

◼️◼️◼️◼️◼️◼️◼️◼️◼️◼️◼️

◼️१० नोव्हेंबर हा दिवस इतिहासामध्ये अनेक महत्त्वाच्या ऐतिहासिक घटना, जन्म आणि मृत्यूसाठी ओळखला जातो. १० नोव्हेंबर रोजी असणारे जागतिक दिन, प्रमुख घटना, प्रसिद्ध व्यक्तींचे जन्म आणि निधन यांची माहिती खालीलप्रमाणे :

◼️महत्त्वपूर्ण जागतिक दिन:
 * शांतता आणि विकासासाठी जागतिक विज्ञान दिन (World Science Day for Peace and Development)
महत्त्वपूर्ण ऐतिहासिक घटना:
 * १६५९: छत्रपती शिवाजी महाराजांनी प्रतापगडाच्या पायथ्याशी आदिलशाही सरदार अफझलखानाचा वध केला.
 * १६९८: ईस्ट इंडिया कंपनीने स्थानिक राजाकडून कलकत्ता बंदर विकत घेतले.
 * १९५८: गुजरातमधील बडोद्याजवळील वेदसर येथे प्रायोगिक विहिरीत खनिज तेलाचा शोध लागला.
 * १९८३: मायक्रोसॉफ्टचे सह-संस्थापक बिल गेट्स यांनी ‘विंडोज १.०’ (Windows 1.0) हे ऑपरेटिंग सिस्टम प्रकाशित केले.
 * १९९०: चंद्रशेखर यांनी भारताचे ८ वे पंतप्रधान म्हणून पदभार स्वीकारला.

◼️जन्म (जयंती):
 * १८५०: म्हैसूर राज्याचे शासक, स्वातंत्र्ययोद्धा टीपू सुलतान यांचा जन्म.
 * १८४८: भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसचे एक संस्थापक, जहाल विचारांचे नेते आणि 'राष्ट्रगुरू' म्हणून ओळखले जाणारे सुरेंद्रनाथ बॅनर्जी यांचा जन्म.
 * १९०४: श्रेष्ठ मराठी कथालेखिका व समीक्षक कुसुमावती देशपांडे यांचा जन्म (ग्वाल्हेर येथील ४३ व्या मराठी साहित्य संमेलनाच्या अध्यक्षा).
 * १९१९: जगप्रसिद्ध एके-४७ (AK-47) या रायफलचे निर्माते मिखाईल कलाशनिको यांचा जन्म.
 * १९६४: लोकप्रिय हिंदी व मराठी चित्रपट अभिनेते आशुतोष राणा यांचा जन्म.

◼️मृत्यू (पुण्यतिथी / स्मृतिदिन):
 * १६५९: विजापूरचा सेनापती अफझलखान याचा प्रतापगडावर मृत्यू.
 * १९२०: स्वदेशी जागरण मंच, भारतीय मजदूर संघ व भारतीय कामगार संघ यांचे संस्थापक दत्तोपंत ठेंगडी यांचे निधन.
 * १९४१: संतसाहित्याचे अभ्यासक, चरित्रकार व प्राचीन वाङ्मयाचे इतिहासकार ल. रा. पांगारकर यांचे निधन.
 * १९९६: शास्त्रीय व सुगम संगीतातील प्रसिद्ध गायिका माणिक वर्मा यांचे निधन.