उत्तर ध्रुवाचा पाण्याचा तळ सर करणारी पहिली अण्वस्त्र पाणबुडी: 'यूएसएस नॉटिलायस'
schedule03 Aug 26 person by visibility 91 categoryसामाजिक
जगाच्या इतिहासामध्ये मानवाने अनेक अशक्यप्राय गोष्टी शक्य करून दाखवल्या आहेत. याच धाडसी मोहिमांपैकी एक ऐतिहासिक आणि वैज्ञानिकदृष्ट्या महत्त्वाची कामगिरी म्हणजे 'यूएसएस नॉटिलायस' (USS Nautilus) या अमेरिकेच्या पहिल्या अणुऊर्जेवर चालणाऱ्या पाणबुडीने ३ ऑगस्ट १९५८ रोजी केलेली उत्तर ध्रुवाची सफर. जगातील कोणत्याही पाणबुडीने प्रथमच उत्तर ध्रुवाच्या (North Pole) भौगोलिक टोकावरून पाण्याखाली प्रवास यशस्वीरित्या पूर्ण केला होता.
शीतयुद्धाच्या (Cold War) काळात सागरी संशोधनाच्या आणि सामरिक वर्चस्वाच्या दृष्टीने ही घटना अत्यंत महत्त्वाची मानली जाते. कॅप्टन विल्यम आर. अँडरसन यांच्या नेतृत्वाखाली या पाणबुडीने पॅसिफिक महासागरातील पर्ल हार्बर येथून अत्यंत गुप्तपणे हा प्रवास सुरू केला होता. आर्क्टिक महासागरातील बर्फाच्छादित जाड थरांच्या खाली अंधारात प्रवास करणे हा विज्ञान आणि तंत्रज्ञानाचा मोठा चमत्कार मानला जात होता.
पारंपारिक पाणबुड्यांना वारंवार पृष्ठभागावर येऊन ऑक्सिजन घ्यावा लागतो, मात्र 'नॉटिलायस' ही अणुऊर्जेवर चालणारी पाणबुडी असल्यामुळे ती पाण्याचा थरावर न येता महिनान् महिने समुद्राखाली राहू शकत होती.
या ऐतिहासिक मोहिमेमुळे मानवाने निसर्गाच्या अत्यंत कठीण आणि गोठवणाऱ्या प्रदेशावर आपले नियंत्रण प्रस्थापित केले. या यशस्वी प्रवासामुळे जगासमोर पाणबुडी तंत्रज्ञानाचा एक नवा मार्ग खुला झाला आणि सागरी संशोधनाला नवी दिशा मिळाली.
◼️▪️◼️▪️◼️▪️◼️▪️◼️▪️◼️▪️◼️
◼️३ ऑगस्ट रोजी घडलेल्या महत्त्वाच्या ऐतिहासिक घटना, जन्म आणि मृत्यू यांची माहिती खालीलप्रमाणे :
महत्त्वाच्या घटना
* १७८३: जपानमधील 'माउंट असामा' या ज्वालामुखीचा तीव्र उद्रेक होऊन सुमारे ३५,००० लोकांचा मृत्यू झाला.
* १९००: 'द फायरस्टोन टायर अँड रबर कंपनी'ची स्थापना झाली.
* १९१४: पहिले महायुद्ध - जर्मनीने फ्रान्सविरुद्ध युद्ध घोषित केले; तसेच अडॉल्फ हिटलरने बव्हेरियाचे राजे लुडविक यांच्याकडे सैन्यात दाखल होण्यासाठी अर्ज केला आणि त्याची सैन्यात नियुक्ती झाली.
* १९३६: आंतरमहाविद्यालयीन 'पुरुषोत्तम करंडक' एकांकिका स्पर्धा आयोजित करणाऱ्या 'महाराष्ट्रीय कलोपासक' या संस्थेची हौशी आणि प्रायोगिक नाट्यसंस्था सुरू झाली. महामहोपाध्याय दत्तो वामन पोतदार हे या संस्थेचे पहिले अध्यक्ष झाले.
* १९४८: भारताच्या 'अणुऊर्जा आयोगाची' (Indian Atomic Energy Commission) स्थापना झाली.
* १९६०: नायजेरिया देशाला फ्रान्सपासून स्वातंत्र्य मिळाले.
* २००४: ११ सप्टेंबरच्या दहशतवादी हल्ल्यानंतर अमेरिकेतील प्रसिद्ध 'स्टॅच्यू ऑफ लिबर्टी' पर्यटकांसाठी पुन्हा खुले करण्यात आले.
* २००४: राज्यपाल महंमद फझल यांच्या हस्ते सोलापूर विद्यापीठाचे औपचारिक उद्घाटन झाले.
◼️जन्म (जयंती)
* १५४६: अँटोनियो दा सांगालो (धाकटा) - इटालियन आर्किटेक्ट.
* १८८६: मैथिलीशरण गुप्त - खडीबोली हिंदी साहित्याचे प्रसिद्ध राष्ट्राचे कवी (पद्मभूषण पुरस्काराने सन्मानित).
* १८९८: उदयशंकर भट्ट - आधुनिक हिंदी नाटककार, एकांकिकाकार आणि कवी.
* १९००: क्रांतीसिंह नाना पाटील - सातारा प्रतिसरकारचे संस्थापक, स्वातंत्र्यसैनिक व महान समाजसुधारक.
* १९१६: शकील बदायूँनी - प्रसिद्ध हिंदी-उर्दू गीतकार आणि शायर.
* १९५६: बलविंदरसिंग संधू - भारताचे माजी क्रिकेटपटू (१९८३ च्या विश्वचषक विजेत्या भारतीय संघाचे सदस्य).
* १९७७: सुनील ग्रोव्हर - प्रसिद्ध भारतीय अभिनेता आणि विनोदवीर (कॉमेडियन).
* १९८४: सुनील छेत्री - भारताचा दिग्गज फुटबॉलपटू आणि राष्ट्रीय संघाचा माजी कर्णधार.
◼️मृत्यू (पुण्यतिथी)
* १८८१: विल्यम फार्गो - 'अमेरिकन एक्सप्रेस' आणि 'वेल्स फार्गो' कंपनीचे सहसंस्थापक.
* १९२९: एमिल बर्लिनर - 'फोनोग्राफ' आणि ग्रॅमफोन रेकॉर्डचे शोधक.
* १९३०: व्यंकटेश बापूजी केतकर - विख्यात गणिती व आंतरराष्ट्रीय ख्यातीचे ज्योतिर्विद.
* १९५७: देवदास गांधी - महात्मा गांधींचे चिरंजीव आणि 'हिंदुस्तान टाईम्स' वृत्तपत्राचे प्रसिद्ध पत्रकार व संपादक.
* १९९३: स्वामी चिन्मयानंद सरस्वती - ख्यातनाम अध्यात्मिक गुरू आणि 'चिन्मय मिशन'चे संस्थापक.
* २००७: प्रा. डाॅ. सरोजिनी वैद्य - मराठीतील ख्यातनाम लेखिका आणि समीक्षक.