जागतिक दृश्य-श्राव्य वारसा दिन: महत्त्व आणि जतनाची गरज
schedule27 Oct 26 person by visibility 202 categoryसामाजिक
आपल्या भूतकाळातील संस्कृती, इतिहास, कला आणि मानवी प्रगतीचा प्रवास जिवंत ठेवणारी साधने म्हणजे आपले दृश्य-श्राव्य (Audiovisual) दस्तऐवज होत. जुनी छायाचित्रे, ऐतिहासिक चित्रफिती, ध्वनिमुद्रिका आणि रेडिओ रेकॉर्ड्स हा आपल्या जागतिक वारशाचा अनमोल ठेवा आहे. याच वारशाचे महत्त्व जगाला समजावे आणि त्याच्या संवर्धनासाठी जनजागृती व्हावी, यासाठी दरवर्षी २७ ऑक्टोबर हा दिवस 'जागतिक दृश्य-श्राव्य वारसा दिन' (World Day for Audiovisual Heritage) म्हणून साजरा केला जातो.
युनेस्कोने (UNESCO) २००५ मध्ये या दिवसाची अधिकृत घोषणा केली.
जुनी माहितीपट, संगीत, आणि ऐतिहासिक भाषणे ही कोणत्याही राष्ट्राची अस्मिता असतात. परंतु, काळानुसार ही चुंबकीय फीत (Magnetic Tapes), जुने सिनेमे आणि रेकॉर्ड्स खराब होण्याचा किंवा नष्ट होण्याचा मोठा धोका असतो. तंत्रज्ञान बदलल्यामुळे जुने फॉरमॅट्स आजच्या उपकरणांवर चालवणे कठीण होते. त्यामुळे या कागदपत्रांचे आणि ध्वनिचित्रांचे आधुनिकीकरण (Digitization) करून ते डिजिटल स्वरूपात जतन करणे अत्यंत आवश्यक बनले आहे.
आपला हा मौल्यवान वारसा नष्ट झाला, तर आपण आपली बरीचशी सामूहिक स्मृती गमावून बसू. त्यामुळे भावी पिढ्यांसाठी हा वारसा सुरक्षित ठेवणे ही आपली प्रत्येकाची नैतिक जबाबदारी आहे. चला, आजच्या या दिनी आपल्या इतिहासाच्या या पाऊलखुणा जपण्याचा आणि त्यांच्या संवर्धनासाठी हातभार लावण्याचा संकल्प करूया!
🌎🌎🌎🌎🌎🌎🌎🌎🌎🌎🌎🌎
◼️२७ ऑक्टोबर हा इतिहास रचणाऱ्या अनेक महत्त्वपूर्ण घटना, प्रसिद्ध व्यक्तींचे जन्म आणि स्मृतीदिनांमुळे इतिहासात महत्त्वाचा मानला जातो. या दिवशी घडलेल्या प्रमुख घटना खालीलप्रमाणे :
◼️महत्त्वाच्या घटना (Historical Events)
* १९५८: पाकिस्तानमध्ये लष्करी उठाव झाला आणि जनरल अयुब खान यांनी राष्ट्राध्यक्ष इस्कंदर मिर्झा यांना पदच्युत करून सत्तेची सूत्रे हाती घेतली.
* १९६१: मॉरिटानिया आणि मंगोलिया या देशांचा संयुक्त राष्ट्रसंघात (United Nations) अधिकृत प्रवेश झाला.
* १९७१: 'डेमॉक्रॅटिक रिपब्लिक ऑफ काँगो' या देशाचे नाव बदलून 'झैरे' असे ठेवण्यात आले.
* १९८६: युनायटेड किंगडममध्ये (ब्रिटन) आर्थिक बाजारपेठांवरील सर्व जुने निर्बंध उठवून 'बिग बँग' घडवून आणण्यात आला.
* १९९१: तुर्कमेनिस्तान देशाला रशियापासून स्वातंत्र्य मिळाले.
◼️महत्त्वाचे जन्म (Births)
* १८५८: अमेरिकेचे २६ वे राष्ट्राध्यक्ष आणि नोबेल शांतता पुरस्कार विजेते थिओडोर रुझव्हेल्ट यांचा जन्म.
* १८७४: मराठीतील प्रसिद्ध निसर्ग व प्रेमसंवादी कवी भास्कर रामचंद्र तांबे (भा. रा. तांबे) यांचा जन्म.
* १९०४: भारताचे महान स्वातंत्र्यसेनानी व क्रांतिकारक जतिंद्रनाथ दास (जतिन दास) यांचा जन्म.
* १९२०: भारताचे १० वे राष्ट्रपती कोच्चेरिथिल रमण नारायणन (के. आर. नारायणन) यांचा जन्म.
* १९४७: प्रसिद्ध सामाजिक कार्यकर्ते आणि बाबा आमटे यांचे सुपुत्र डॉ. विकास आमटे यांचा जन्म.
* १९५४: भारताच्या लोकप्रिय पार्श्वगायिका अनुराधा पौडवाल यांचा जन्म.
* १९७७: श्रीलंकेचा दिग्गज क्रिकेटपटू आणि यष्टीरक्षक कुमार संगकारा याचा जन्म.
* १९८४: भारताचा अष्टपैलू क्रिकेटपटू इरफान पठाण याचा जन्म.
◼️मृत्यू / पुण्यतिथी (Deaths)
* १६०५: तिसरा मुघल सम्राट अकबर याचे निधन.
* १७९५: मराठा साम्राज्याचे १२ वे पेशवे सवाई माधवराव यांचे निधन.
* १९३७: किराणा घराण्याचे संस्थापक आणि शास्त्रीय गायनाचे गुरू उस्ताद अब्दुल करीम खाँ यांचे निधन.
* १९८७: भारताचे महान क्रिकेटपटू, उत्कृष्ट फलंदाज आणि क्रिकेट प्रशासक विजय मर्चंट यांचे निधन.
* २००१: मराठीतील लोकप्रिय बालसाहित्यकार, विज्ञानकथाकार आणि 'फास्टर फेणे' व 'बिपीन बुकलवार' या अजरामर पात्रांचे जनक भा. रा. भागवत यांचे निधन.
दिनविशेष (Days)
◼️* जागतिक दृश्य-श्राव्य वारसा दिन (World Day for Audiovisual Heritage): सांस्कृतिक व ऐतिहासिक वाङ्मय, ध्वनिमुद्रिका आणि चित्रफिती यांसारख्या दृश्य-श्राव्य माध्यमांचे जतन करण्याविषयी जनजागृती करण्यासाठी हा दिवस दरवर्षी २७ ऑक्टोबर रोजी पाळला जातो.
