आज १७ जून रोजी 'जागतिक वाळवंटीकरण आणि दुष्काळ निवारण दिन' जगभरात साजरा केला जात आहे. वाढते औद्योगिकीकरण, जंगलतोड आणि अनियोजित शेतीमुळे जमिनीचा कस कमी होऊन तिचे वाळवंटीकरणात रूपांतर होणे, ही आजच्या काळातील एक भीषण समस्या बनली आहे. जमिनीचे वाळवंटीकरण म्हणजे केवळ वाळू पसरणे नव्हे, तर सुपीक जमिनीची उत्पादकता पूर्णपणे संपून ती पडीक बनणे होय.

वाळवंटीकरण आणि दुष्काळ या दोन गोष्टी एकमेकींशी घट्ट जोडलेल्या आहेत. जेव्हा जमिनीतील ओलावा टिकवून ठेवणारी झाडे नष्ट होतात, तेव्हा भूगर्भातील पाणी पातळी खालावते, ज्यामुळे भीषण दुष्काळाचे संकट ओढवते. वाढते तापमान आणि पावसाचे अनिश्चित चक्र यामुळे ही परिस्थिती अधिकच गंभीर झाली आहे. ही केवळ पर्यावरणाची समस्या नसून, ती अन्नसुरक्षा आणि मानवी अस्तित्वापुढील मोठे आव्हान आहे.

मात्र, ही प्रक्रिया पूर्णपणे अपरिवर्तनीय नाही. आपण जर वेळेत सावध झालो, तर जमिनीचे पुनरुज्जीवन शक्य आहे. शाश्वत शेती पद्धतीचा अवलंब, जलसंधारणाचे विविध प्रयोग, मोठ्या प्रमाणावर वृक्षारोपण आणि मातीची धूप थांबवण्यासाठीचे उपाय ही काळाची गरज आहे. आपण प्रत्येकाने एक तरी झाड लावून त्याचे संगोपन केले, तर ही हरितक्रांती नक्कीच घडू शकते. या दिनाचे निमित्त साधून, आपण आपल्या वसुंधरेला पुन्हा सुजलाम-सुफलाम करण्यासाठी सामूहिक शपथ घेऊया. लक्षात ठेवा, आपली जमीन हीच आपला खरा वारसा आहे, तिचे रक्षण करणे हेच आपल्या पुढील पिढीचे भविष्य सुरक्षित करणे होय.

☘️☘️☘️☘️☘️☘️☘️☘️☘️☘️☘️

▪️१७ जून 'दिनविशेष'
 
# महत्त्वाच्या ऐतिहासिक घटना
 * १६३१: मुघल सम्राट शहाजहान यांची पत्नी मुमताज महल यांचे निधन. त्यांच्या स्मरणार्थ शहाजहानने आग्रा येथे ताजमहाल बांधला.
 * १८८५:  स्टॅच्यू ऑफ लिबर्टी न्यूयॉर्कच्या बंदरात दाखल झाला.
 * १९४०: दुसरे महायुद्ध – दोस्त राष्ट्रांनी फ्रान्समधून माघार घेण्यास सुरुवात केली.
 * १९४४: आइसलँडने डेन्मार्कपासून स्वातंत्र्य घोषित केले आणि ते प्रजासत्ताक बनले.
 * १९६७: चीनने आपल्या पहिल्या हायड्रोजन बॉम्बची यशस्वी चाचणी केली.
 * १९९१: भारताचे माजी पंतप्रधान राजीव गांधी यांना मरणोत्तर 'भारतरत्न' हा सर्वोच्च नागरी सन्मान जाहीर करण्यात आला.

 * २०१३: उत्तराखंडमध्ये ढगफुटी होऊन भीषण नैसर्गिक आपत्ती ओढवली होती.

# जन्म (जयंती)
 * १७०४: जॉन के - 'फ्लाइंग शटल' या विणकाम यंत्राचे शोधक.
 * १९२०: फ्रांस्वा जेकब - नोबेल पारितोषिक विजेते फ्रेंच जीवशास्त्रज्ञ.
 * १९७३: लिएंडर पेस - प्रसिद्ध भारतीय टेनिसपटू (पद्मभूषण आणि ऑलिम्पिक पदक विजेते).

 * १९८१: शेन वॉटसन - ऑस्ट्रेलियन क्रिकेटपटू.

# निधन (पुण्यतिथी)
 * १२९७: संत निवृत्तीनाथ महाराज - ज्येष्ठ गुरु आणि वारकरी संतांनी त्र्यंबकेश्वर येथे समाधी घेतली.

 * १६७४:  राजमाता जिजाबाई - मराठा साम्राज्याच्या राजमाता.
 * १८९३: लॉर्ड विल्यम बेंटिक - भारताचे १४ वे गव्हर्नर जनरल.
 * १९८३: शरद पिळगावकर - प्रसिद्ध चित्रपट निर्माते आणि दिग्दर्शक.

# जागतिक दिन
 * जागतिक वाळवंटीकरण आणि दुष्काळ निवारण दिन (World Day to Combat Desertification and Drought): जमिनीचे वाळवंटीकरण रोखण्यासाठी आणि दुष्काळाशी लढण्यासाठी जागरूकता निर्माण करण्याच्या उद्देशाने हा दिवस दरवर्षी पाळला जातो.

◼️पंचांग

आज १७ जून २०२६, बुधवार, ज्येष्ठ मास, शुक्ल पक्षाची एकादशी तिथी आहे. आज सकाळी ११:४२ वाजेपर्यंत एकादशी असून त्यानंतर द्वादशी तिथी सुरू होईल.

 नक्षत्राचा विचार करता, आज सायंकाळी ०५:४३ वाजेपर्यंत चित्रा नक्षत्र असेल आणि त्यानंतर स्वाती नक्षत्र लागेल. आजचा योग व्यतीपात असून सकाळी १०:४० पर्यंत तो राहील, त्यानंतर वरीयान योग सुरू होईल. सूर्योदय पहाटे ०६:०१ वाजता झाला असून सूर्यास्त सायंकाळी ०७:१५ वाजता होईल. 

शुभ कार्यासाठी आजचा अभिजीत मुहूर्त दुपारी १२:१५ ते ०१:०५ या वेळेत आहे, तर राहुकाल दुपारी १२:२८ ते ०२:०६ या दरम्यान असल्याने या कालावधीत महत्त्वाची कामे करणे टाळावे.