होळी या सणाला भारतीय संस्कृतीत अनन्यसाधारण महत्त्व आहे. फाल्गुन पौर्णिमेच्या दिवशी साजरा केला जाणारा 'होलिका दहन' हा विधी वाईटावर चांगल्याच्या विजयाचे प्रतीक मानला जातो. या सणामागे एक पौराणिक कथा आणि सामाजिक संदेश दडलेला आहे.

होलिका दहनाची कथा भक्त प्रल्हाद आणि त्याचा असुर पिता हिरण्यकश्यपू यांच्याशी संबंधित आहे. हिरण्यकश्यपूला स्वतःला देव मानून सर्वांनी आपली पूजा करावी असे वाटत होते, परंतु त्याचा मुलगा प्रल्हाद हा भगवान विष्णूचा परम भक्त होता. प्रल्हादाला मारण्यासाठी हिरण्यकश्यपूने आपली बहीण 'होलिका' हिची मदत घेतली. होलिकेला अग्नीपासून न जळण्याचे वरदान होते. ती प्रल्हादाला मांडीवर घेऊन अग्नीत बसली, मात्र विष्णूच्या कृपेने भक्त प्रल्हाद सुरक्षित वाचला आणि वरदानाचा दुरुपयोग केल्यामुळे होलिका जळून खाक झाली. याच घटनेची आठवण म्हणून दरवर्षी होलिका दहन केले जाते.

होळीच्या दिवशी संध्याकाळी लाकडे, गवत आणि शेण्या एकत्र करून त्यांची होळी रचली जाते. त्याला विधिवत पूजन करून अग्नी दिला जातो. लोक या अग्नीत आपल्यातील वाईट विचार, मत्सर आणि नकारात्मकता अर्पण करतात.

महाराष्ट्रामध्ये होळीला पुरणपोळीचा महानैवेद्य दाखवण्याची प्रथा आहे. हा काळ हिवाळा संपून उन्हाळ्याच्या आगमनाचा असतो. बदलत्या ऋतूमुळे होणाऱ्या आजारांपासून रक्षण व्हावे, यासाठी होळीच्या अग्नीभोवती प्रदक्षिणा घातली जाते.

सध्याच्या काळात होळी साजरी करताना झाडे तोडण्याऐवजी वाळलेली लाकडे किंवा शेण्यांचा वापर करावा. तसेच, कचरा जाळणे टाळून आपण पर्यावरणाचे रक्षण करू शकतो.

होलिका दहन केवळ अग्नी प्रज्वलित करण्याचा विधी नसून, तो मनातील द्वेष जाळून प्रेमाचा आणि सद्गुणांचा स्वीकार करण्याचा दिवस आहे. हा सण आपल्याला शिकवतो की, संकट कितीही मोठे असले तरी सत्याचा मार्ग सोडणाऱ्याचा विजय नेहमीच निश्चित असतो.

🔲◼️🔲◼️🔲◼️🔲◼️🔲

🟠 2 मार्च दिनविशेष

 * १९३०: डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी नाशिकच्या काळाराम मंदिरात प्रवेश करण्यासाठी सत्याग्रह सुरू केला. हा दिवस दलित चळवळीच्या इतिहासातील एक मैलाचा दगड मानला जातो.
 * १९९१: श्रीलंका गृहयुद्धात श्रीलंकेचे संरक्षण मंत्री रंजन विजेरत्ने यांची हत्या.
 * १९४९: सरोजिनी नायडू (भारताच्या कोकिळा) यांचे निधन झाले. त्या उत्तर प्रदेशच्या पहिल्या महिला राज्यपाल होत्या.
 * १९७०: र्‍होडेशियाने स्वतःला प्रजासत्ताक घोषित केले.

▪️जन्म:
 * १९३१: मिखाईल गोर्बाचेव्ह - सोव्हिएत युनियनचे शेवटचे नेते आणि नोबेल शांतता पारितोषिक विजेते.
 * १९४२: प्रसिद्ध अमेरिकन गायक आणि संगीतकार लू रीड यांचा जन्म.
 * १९९०: टायगर श्रॉफ - भारतीय चित्रपट अभिनेता.

▪️निधन:
 * १९४९: सरोजिनी नायडू - भारतीय स्वातंत्र्यलढ्यातील प्रमुख नेत्या, कवयित्री आणि पहिल्या महिला राज्यपाल.
 * २०२१: विष्णू सूर्य वाघ - गोव्यातील प्रसिद्ध लेखक, कवी आणि राजकारणी.

◼️विशेष दिवस:
 * नागरी लेखा दिन (Civil Accounts Day): भारतात हा दिवस नागरी लेखा दिन म्हणून साजरा केला जातो.