दादरा आणि नगर हवेली हा भारताच्या पश्चिमेकडील भूगोलात आणि इतिहासात अत्यंत महत्त्वाचा प्रदेश आहे. अनेक वर्षे पोर्तुगीज वसाहतवादाच्या कक्षेत असलेला हा प्रदेश स्वातंत्र्यलढ्यानंतर एका नव्या पर्वात प्रवेशकर्ता झाला आणि ११ ऑगस्ट १९६१ रोजी अधिकृतपणे भारतीय संघराज्याचा भाग बनत केंद्रशासित प्रदेश म्हणून घोषित करण्यात आला.

भारत १५ ऑगस्ट १९४७ रोजी स्वतंत्र झाला, परंतु दादरा आणि नगर हवेलीसह अनेक प्रदेशांवर पोर्तुगीजांची सत्ता कायम होती. येथील स्वातंत्र्यसैनिकांनी आणि देशभक्तांनी दिलेल्या तीव्र लढायामुळे २ ऑगस्ट १९५४ रोजी हा प्रदेश पोर्तुगीजांच्या दास्यातून मुक्त झाला. सुरुवातीला काही वर्षे हा भाग स्वतंत्र नागरिकांच्या समितीद्वारे चालवला गेला. त्यानंतर, ११ ऑगस्ट १९६१ रोजी भारताच्या संविधानात दहावी घटनादुरुस्ती करून दादरा आणि नगर हवेलीचा भारतीय संघराज्यात औपचारिक समावेश करण्यात आला आणि हा प्रदेश भारताचा केंद्रशासित प्रदेश बनला.

भारताच्या प्रशासकीय सुलभतेसाठी केंद्र सरकारने मोठा निर्णय घेत २६ जानेवारी २०२० रोजी 'दादरा आणि नगर हवेली' आणि 'दमन आणि दीव' या दोन शेजारील केंद्रशासित प्रदेशांचे एकत्रिकरण करून एकच संयुक्त केंद्रशासित प्रदेश तयार केला. सध्या हा प्रदेश भारताच्या आठ केंद्रशासित प्रदेशांपैकी एक असून, याची प्रशासकीय राजधानी 'दमन' येथे आहे. हा प्रदेश त्याच्या समृद्ध आदिवासी संस्कृती, निसर्गरम्य वातावरण आणि वेगवान औद्योगिकीकरणासाठी ओळखला जातो.

🟢🟢🟢🟢🟢🟢🟢🟢🟢🟢🟢🟢🟢🟢

⚫ ११ ऑगस्ट रोजी घडलेल्या ऐतिहासिक घटना, जन्म आणि निधन यांची माहिती खालीलप्रमाणे :

▪️महत्त्वाच्या घटना:
 * १९६१: दादरा आणि नगर हवेली हा प्रदेश भारताचा केंद्रशासित प्रदेश बनला.
 * १९४३: श्री. चिं. द. देशमुख (सी. डी. देशमुख) यांनी रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाचे (RBI) पहिले भारतीय गव्हर्नर म्हणून पदभार स्वीकारला.
 * २००३: 'नाटो' (NATO) संघटनेने अफगाणिस्तानमधील आंतरराष्ट्रीय शांतता प्रस्थापक सैन्याची (ISAF) कमान हाती घेतली.
 * १९७९: गुजरात राज्यातील मोर्वी येथे मच्छू नदीचे धरण फुटल्यामुळे झालेल्या भीषण दुर्घटनेत हजारो लोकांचा मृत्यू झाला.
 * १९७२: व्हिएतनाम युद्धामधून अमेरिकन सैन्याच्या शेवटच्या तुकडीने माघार घेतली.
 * १८७७: अमेरिकन खगोलशास्त्रज्ञ 'असाफ हॉल' यांनी मंगळाचा 'फोबॉस' (Phobos) या उपग्रहाचा शोध लावला (यापूर्वी १० ऑगस्टला डिमॉस शोधला होता).

▪️महत्त्वाचे जन्म (वाढदिवस):
 * १९५०: गेनाडी निकोनोव्ह - रशियन अभियंते आणि प्रसिद्ध 'AN-94' रायफलचे रचनाकार.

▪️महत्त्वाच्या व्यक्तींचे निधन:
 * १९०८: हुतात्मा खुदिराम बोस - भारताचे अत्यंत तरुण क्रांतिकारक आणि स्वातंत्र्यसैनिक (फाशीची शिक्षा).
 * १९७०: डॉ. इरावती कर्वे - प्रख्यात भारतीय मानववंशशास्त्रज्ञ, समाजशास्त्रज्ञ, शिक्षणतज्ज्ञ आणि मराठी लेखिका.
 * २०१८: व्ही. एस. नायपॉल (विद्याधर सूरजप्रसाद नायपॉल) - त्रिनिदादमध्ये जन्मलेले नोबेल पुरस्कार विजेते प्रख्यात इंग्रजी कादंबरीकार व निबंधकार.

◼️११ ऑगस्ट रोजी जागतिक आणि राष्ट्रीय पातळीवर घडलेल्या काही अत्यंत महत्त्वाच्या व वेगळ्या घटना:
 * हिप-हॉप संगीताचा जन्म (१९७३): ११ ऑगस्ट १९७३ रोजी न्यूयॉर्कमधील ब्रॉन्क्स येथे डीजे कूल हर्क (DJ Kool Herc) यांनी एका पार्टीदरम्यान 'ब्रीट-जग्लिंग' तंत्राचा वापर केला. संगीत जगतात याच दिवसाला 'हिप-हॉप संस्कृतीचा जन्मदिन' म्हणून मानले जाते.
 * वाय-फाय (Wi-Fi) तंत्रज्ञानाचा पाया (१९४२): प्रसिद्ध हॉलीवूड अभिनेत्री आणि वैज्ञानिक 'हेडी लामार' (Hedy Lamarr) व संगीतकार जॉर्ज अँथिल यांनी ११ ऑगस्ट १९४२ रोजी 'फ्रिक्वेन्सी-हॉपिंग' तंत्रज्ञानाचे पेटंट प्राप्त केले. हेच तंत्रज्ञान पुढे जाऊन वाय-फाय, ब्लूटूथ आणि जीपीएस (GPS) च्या विकासाचा पाया ठरले.
 * चाड देशाचे स्वातंत्र्य (१९६०): आफ्रिकेतील 'चाड' (Chad) हा देश ११ ऑगस्ट १९६० रोजी फ्रान्सच्या वसाहतवादापासून पूर्णपणे स्वतंत्र झाला. हा दिवस चाडमध्ये 'स्वातंत्र्य दिन' म्हणून साजरा केला जातो.
 * अल्काट्राझ तुरुंगाची सुरुवात (१९३४): अमेरिकेतील सर्वात सुरक्षित आणि कैद्यांसाठी अत्यंत धोकादायक मानल्या जाणाऱ्या सान फ्रान्सिस्कोमधील कुख्यात 'अल्काट्राझ' (Alcatraz) फेडरल तुरुंगात पहिले कैदी ११ ऑगस्ट १९३४ रोजी आणले गेले.
 * बेसबॉल विश्वविक्रम (१९२९): अमेरिकेचा दिग्गज खेळाडू बेब रुथ (Babe Ruth) याने ११ ऑगस्ट १९२९ रोजी आपल्या कारकिर्दीतील ५०० वा होम रन मारून इतिहास रचला. हा टप्पा गाठणारा तो जगातील पहिलाच खेळाडू ठरला होता.