मद्रास दिवस: दक्षिण भारताच्या सांस्कृतिक राजधानीचा ऐतिहासिक प्रवास
schedule22 Aug 26 person by visibility 54 categoryसामाजिक
दरवर्षी २२ ऑगस्ट हा दिवस 'मद्रास दिवस' म्हणून अत्यंत उत्साहात साजरा केला जातो. तमिळनाडूची सध्याची राजधानी आणि दक्षिण भारताचे प्रमुख महानगर असलेल्या 'चेन्नई' म्हणजेच जुन्या 'मद्रास' शहराचा हा स्थापना दिवस आहे.
आधुनिक चेन्नई शहराच्या जडणघडणीत आणि इतिहासात या दिवसाला विशेष महत्त्व आहे.
या दिवसाच्या ऐतिहासिक पार्श्वभूमीचा विचार करता, १६३९ मध्ये ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीने विजयनगर साम्राज्याच्या राजाकडून चंद्रगिरीच्या छत्रपतींच्या प्रतिनिधीकडून किनारपट्टीवरील एक छोटी जमीन विकत घेतली.
२२ ऑगस्ट १६३९ रोजी फ्रान्सिस डे आणि अँड्र्यू कॉगन यांनी येथे सेंट जॉर्ज किल्ल्याची पायाभरणी केली. यावरूनच इंग्रजांनी मद्रासपट्टणम या गावाची स्थापना केली, ज्याचे पुढे 'मद्रास' आणि नंतर 'चेन्नई' असे नामकरण झाले.
मद्रास दिवस साजरा करण्याची कल्पना सर्वप्रथम पत्रकार एस. मुथिया आणि इतिहासप्रेमी सदानंद मेनन, व्हिन्सेंट डी'सोझा यांनी २००४ मध्ये मांडली. या दिवसाचे मुख्य उद्दिष्ट नागरिकांना त्यांच्या शहराच्या समृद्ध वारशाची, वास्तुकलेची आणि संस्कृतीची ओळख करून देणे हे आहे. या निमित्ताने शहरात विविध ऐतिहासिक वास्तू फेऱ्या (हेरिटेज वॉक्स), छायाचित्र प्रदर्शने, क्विझ स्पर्धा आणि सांस्कृतिक कार्यक्रमांचे आयोजन केले जाते.
आज चेन्नई हे केवळ एक मोठे महानगर नसून दक्षिण भारताचे कला, शिक्षण, संगीत आणि उद्योग क्षेत्राचे प्रमुख केंद्र आहे. हा दिवस प्रत्येक नागरिकाला आपल्या शहराच्या ऐतिहासिक मुळांशी जोडण्याचे काम करतो.
▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️
◼️इतिहासात २२ ऑगस्ट या दिवशी घडलेल्या महत्त्वाच्या ऐतिहासिक घटना, जन्म आणि मृत्यू यांची माहिती खालीलप्रमाणे आहे:
▪️महत्त्वाच्या घटना
* १६३९: ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीने तामिळनाडूची राजधानी मद्रास (आताचे चेन्नई) शहराची स्थापना केली. हा दिवस 'मद्रास दिन' म्हणूनही साजरा केला जातो.
* १९०२: प्रसिद्ध 'कॅडिलॅक मोटर कार कंपनीची' अमेरिकेत स्थापना झाली.
* १९४२: दुसऱ्या महायुद्धदरम्यान ब्राझीलने जर्मनी आणि इटलीविरुद्ध युद्ध पुकारले.
* १९४४: दुसऱ्या महायुद्धात सोव्हिएत युनियनने रोमानिया देश जिंकला.
* १९७२: वर्णद्वेषी धोरणांमुळे आंतरराष्ट्रीय ऑलिम्पिक समितीने ऱ्होडेशिया (सध्याचा झिम्बाब्वे) देशावर ऑलिम्पिकमध्ये खेळण्यास बंदी घातली.
* २०१८: भारताच्या प्रसिध्द नेमबाज राही सरनोबत हिने आशियाई क्रीडा स्पर्धेत २५ मीटर पिस्तूल प्रकारात सुवर्णपदक जिंकून इतिहास रचला (असे करणारी ती पहिली भारतीय महिला ठरली).
▪️जन्म (जयंती)
* १८७७: आनंद केंटिश कुमारस्वामी – पाश्चात्य-भारतीय संस्कृतीचे प्रारंभिक भाषाकार, इतिहासकार आणि भारतीय कलेचे तत्त्वज्ञ.
* १९१९: गिरीजाकुमार माथूर – साहित्य अकादमी पुरस्काराने सन्मानित प्रसिद्ध हिंदी कवी.
* १९२०: डॉ. डेंटन कूली – कृत्रिम हृदयरोपण शस्त्रक्रियेचा पाया घालणारे प्रसिद्ध अमेरिकन शल्यविशारद.
* १९५५: चिरंजीवी (कोणिदेल शिवशंकर वरप्रसाद) – दाक्षिणात्य चित्रपटसृष्टीतील लोकप्रिय अभिनेते आणि राजकारणी.
▪️मृत्यू (पुण्यतिथी)
* १८१८: वॉरन हेस्टिंग्ज – भारताचे पहिले ब्रिटिश गव्हर्नर जनरल.
* १९८२: एकनाथ रानडे – राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघटनचे ज्येष्ठ प्रचारक आणि कन्याकुमारी येथील विवेकानंद स्मारकाचे शिल्पकार.
* १९८९: पंडित कृष्णराव शंकर पंडित – ग्वाल्हेर घराण्याचे प्रसिद्ध हिंदुस्थानी शास्त्रीय गायक.
* २०१४: यू. आर. अनंतमूर्ती – ज्ञानपीठ आणि पद्मभूषण पुरस्काराने सन्मानित प्रख्यात कन्नड लेखक व नाटककार.