भारतीय आध्यात्मिक परंपरेतील महान क्रांतीकारक आणि जैन धर्माचे २४ वे तीर्थंकर भगवान महावीर यांची जयंती हा केवळ जैन समाजासाठीच नव्हे, तर संपूर्ण मानवजातीसाठी एक पवित्र उत्सव आहे. दरवर्षी चैत्र शुद्ध त्रयोदशीला ही जयंती 'जन्म कल्याणक' म्हणून साजरी केली जाते. भगवान महावीरांनी जगाला दिलेला 'जगा आणि जगू द्या' हा संदेश आजही तितकाच प्रासंगिक आहे.

भगवान महावीरांचा जन्म बिहारमधील कुंडलपूर येथे राजा सिद्धार्थ आणि माता त्रिशला यांच्या पोटी झाला. राजवैभवात वाढलेले असूनही, वयाच्या ३० व्या वर्षी त्यांनी संसाराचा त्याग केला. सलग १२ वर्षे कठोर तपश्चर्या केल्यानंतर त्यांना 'केवलज्ञान' प्राप्त झाले. त्यांनी इंद्रियांवर विजय मिळवला, म्हणून त्यांना 'जीन' किंवा 'महावीर' म्हटले जाते.

महावीरांनी मानवी कल्याणासाठी पाच महत्त्वाची तत्त्वे मांडली: अहिंसा, सत्य, अस्तेय (चोरी न करणे), ब्रह्मचर्य आणि अपरिग्रह (संपत्तीचा संग्रह न करणे). यातील 'अहिंसा' हे सर्वात श्रेष्ठ तत्त्व आहे. केवळ शारीरिक हिंसाच नव्हे, तर कोणाच्याही भावना दुखावणे किंवा मनात कोणाबद्दल वाईट विचार आणणे ही देखील हिंसाच आहे, असे त्यांनी शिकवले.

आजच्या धावपळीच्या आणि संघर्षाच्या युगात महावीरांचे विचार अत्यंत महत्त्वाचे आहेत. 'अपरिग्रह' या तत्त्वामुळे आपण पर्यावरणाचे रक्षण करू शकतो, तर 'अनेकांतवाद' या सिद्धांतामुळे आपण इतरांच्या मतांचा आदर करायला शिकतो. द्वेष आणि हिंसा सोडून प्रेम आणि मैत्रीच्या मार्गावर चालणे, हाच या जयंतीचा खरा उद्देश आहे.

महावीर जयंती केवळ मिरवणुका किंवा धार्मिक विधींपुरती मर्यादित न ठेवता, त्यांच्या तत्त्वांचे आचरण करणे हीच त्यांना खरी श्रद्धांजली ठरेल. त्यांनी दाखवलेल्या दया आणि क्षमेच्या मार्गावरून चालल्यास जगात शांती प्रस्थापित होणे शक्य आहे.

🔸🔸🔸🔸🔸🔸🔸🔸

◼️31 मार्च दिनविशेष

३१ मार्च रोजी घडलेल्या महत्त्वाच्या ऐतिहासिक घटना, जन्म आणि मृत्यू यांचा आढावा खालीलप्रमाणे आहे:

▪️ठळक घटना
 * १८८९: पॅरिसमधील प्रसिद्ध आयफेल टॉवरचे (Eiffel Tower) अधिकृतरीत्या उद्घाटन झाले.
 * १९६४: मुंबईतील सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्था असलेल्या 'बेस्ट' (BEST) च्या ताफ्यातून शेवटची ट्राम निवृत्त झाली.
 * १९९७: भारतीय बुद्धिबळपटू विश्वनाथन आनंदने स्पेनमधील डॉस हरमानास आंतरराष्ट्रीय बुद्धिबळ स्पर्धा जिंकली.

▪️जन्म
 * १५०४: शिखांचे दुसरे गुरू गुरु अंगद देव यांचा जन्म.
 * १८६५: पहिल्या भारतीय महिला डॉक्टर आनंदीबाई गोपाळराव जोशी यांचा जन्म. महिला सक्षमीकरणाच्या इतिहासातील त्या एक अत्यंत महत्त्वाच्या व्यक्ती आहेत.
 * १९३८: प्रसिद्ध दिल्लीच्या माजी मुख्यमंत्री शीला दीक्षित यांचा जन्म.

▪️मृत्यू
 * १७२७: महान शास्त्रज्ञ सर आयझॅक न्यूटन यांचे निधन.
 * १९७२: भारतीय चित्रपटसृष्टीतील प्रसिद्ध अभिनेत्री मीना कुमारी (ट्रॅजेडी क्वीन) यांचे निधन.
 * २००२: प्रसिद्ध भारतीय तत्त्वज्ञ आणि लेखक लक्ष्मणशास्त्री जोशी यांचे निधन.

▪️इतर
 * आंतरराष्ट्रीय ट्रान्सजेंडर दृश्यमानता दिवस (International Transgender Day of Visibility): जगभरात ३१ मार्च हा दिवस ट्रान्सजेंडर व्यक्तींच्या योगदानाचा गौरव करण्यासाठी साजरा केला जातो

🟠 ३१ मार्च २०२६ (मंगळवार) रोजीचे पंचांग खालीलप्रमाणे आहे:
महत्त्वाचे तपशील
 * तारीख: ३१ मार्च २०२६
 * वार: मंगळवार
 * शके: १९४८ (क्रोधी संवत्सर)
 * महिना: चैत्र
 * पक्ष: शुक्ल पक्ष
 * तिथी: त्रयोदशी (रात्री ११:२५ पर्यंत, त्यानंतर चतुर्दशी)
सूर्य आणि चंद्र गणना
 * सूर्योदय: सकाळी ०६:२९
 * सूर्यास्त: संध्याकाळी १८:४९
 * चंद्रोदय: दुपारी १५:५६
 * चंद्रास्त: पहाटे ०४:४५ (१ एप्रिल)
 * नक्षत्र: पूर्वा फाल्गुनी (सकाळी १०:३० पर्यंत, त्यानंतर उत्तरा फाल्गुनी)
 * योग: गंड (दुपारी १४:११ पर्यंत, त्यानंतर वृद्धी)
 * करण: तैतिल (सकाळी ११:०५ पर्यंत)