आंतरराष्ट्रीय हिमबिबट्या दिन: पर्वतांच्या भूताचे अस्तित्व आणि संवर्धनाचा लढा
schedule23 Oct 26 person by visibility 163 categoryसामाजिक
दरवर्षी २३ ऑक्टोबर रोजी जगभरात 'आंतरराष्ट्रीय हिमबिबट्या दिन' (International Snow Leopard Day) साजरा केला जातो. २३ ऑक्टोबर २०१३ रोजी किर्गिझस्तानची राजधानी बिश्केक येथे १२ देशांच्या प्रतिनिधींनी हिमबिबट्यांच्या संवर्धनासाठी 'बिश्केक जाहीरनाम्या'वर स्वाक्षरी केली. तेव्हापासून या दुर्मीळ वन्यजीवाचे रक्षण करण्यासाठी हा दिवस पाळला जातो. आपल्या गूढ आणि शांत स्वभावामुळे तसेच बर्फाच्छादित खडकाळ भागात सहजासहजी नजरेस न पडल्यामुळे हिमबिबट्याला 'पर्वतांचे भूत' (Ghost of the Mountains) म्हणूनही ओळखले जाते.
पर्यावरणातील भूमिका
मध्य आणि दक्षिण आशियातील अतिउंच पर्वतराजींमध्ये—विशेषतः हिमालयाच्या प्रदेशात—हिमबिबट्याचे वास्तव्य असते. भारतात लडाख, हिमाचल प्रदेश, उत्तराखंड, सिक्कीम आणि अरुणाचल प्रदेशमध्ये हा प्राणी आढळतो. हिमबिबट्या हा उंच डोंगराळ परिसंस्थेतील 'अपेक्स प्रेडेटर' (सर्वोच्च शिकारी) आहे. त्यामुळे तेथील शाकाहारी प्राण्यांची संख्या नियंत्रणात ठेवून पर्वतीय परिसंस्थेचे संतुलन राखण्यात त्याची भूमिका अत्यंत मोलाची ठरते.
समोरील आव्हाने व गरज
सध्या जागतिक तापमानवाढ (Climate Change), अधिवासाचा संकोच, मानवी हस्तक्षेप आणि मौल्यवान कातडी व अवयवांसाठी होणारी बेकायदेशीर शिकार यांमुळे हिमबिबट्यांचे अस्तित्व धोक्यात आले आहे. हा दिवस केवळ एका प्राण्याचे कौतुक करण्याचा नसून, संवेदनशील हिमालयीन परिसंस्थेचे रक्षण करण्याची आठवण करून देणारा आहे. स्थानिक समुदायांचा सहभाग आणि कडक कायद्यांच्या अंमलबजावणीतूनच या निसर्गरचनेचे सौंदर्य शाबूत राहू शकते.
🐆🐆🐆🐆🐆🐆🐆🐆🐆🐆🐆🐆
🔲२३ ऑक्टोबर – दिनविशेष
महत्त्वाचे दिवस / दिन
* मोल दिन (Mole Day): रसायनशास्त्रातील मूलभूत एकक 'अॅव्होगॅड्रो संख्या' (6.02 \times 10^{23}) साजरी करण्यासाठी दरवर्षी २३ ऑक्टोबर रोजी सकाळी ६:०२ ते संध्याकाळी ६:०२ या वेळेत जागतिक स्तरावर 'मोल दिन' साजरा केला जातो.
* आंतरराष्ट्रीय हिमबिबट्या दिन (International Snow Leopard Day): दुर्मीळ हिमबिबट्यांचे संवर्धन आणि त्यांच्या अधिवासाविषयी जनजागृती करण्यासाठी हा दिवस पाळला जातो.
🔲 महत्त्वाच्या घटना
* १९१५: न्यू यॉर्क शहरात महिलांना मतदानाचा हक्क मिळावा यासाठी २५,००० हून अधिक महिलांनी फिफ्थ अव्हेन्यूवर ऐतिहासिक मोर्चा काढला.
* १९४०: फुटबॉल विश्वातील महान खेळाडू पेले (Pele) यांचा जन्म.
* १९४२: दुसरे महायुद्ध – इजिप्तमध्ये मित्र राष्ट्रे आणि अक्ष राष्ट्रांमध्ये निर्णायक अशी दुसरी 'अल अलामीनची लढाई' (Second Battle of El Alamein) सुरू झाली.
* १९५६: हंगेरियन क्रांती – हंगेरीमध्ये सोव्हिएत राजवटीविरोधात शांततापूर्ण निदर्शनांनी ऐतिहासिक क्रांतीची सुरुवात झाली.
* १९८३: लेबनॉनमधील बैरूत येथे झालेल्या भीषण आत्मघाती ट्रक बॉम्बस्फोटात २४१ अमेरिकन आणि ५८ फ्रेंच शांतीसैनिकांचा मृत्यू झाला.
* २००१: अॅपल (Apple) कंपनीने संगीताच्या दुनियेत क्रांती घडवणारे पोर्टेबल मीडिया प्लेयर 'आयपॉड' (iPod) बाजारात आणले.
🔲 जन्म (जयंती)
* १७७८: कित्तूर चेन्नम्मा – ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीविरोधात सशस्त्र लढा देणाऱ्या कर्नाटकच्या कित्तूर संस्थानाच्या वीरांगना राणी.
* १८९८: खंडेराव कृष्णराव तथा 'बाबूराव पेंटर' – भारतीय चित्रपटसृष्टीतील ज्येष्ठ दिग्दर्शक, चित्रकार, शिल्पकार आणि तंत्रज्ञ (प्रभात फिल्म कंपनीचे सहसंस्थापक).
* १९२३: भैरोसिंह शेखावत – भारताचे माजी उपराष्ट्रपती आणि राजस्थानचे माजी मुख्यमंत्री.
* १९४०: एडसन अरांतेस दो नासिमेंतो (पेले) – ब्राझीलचे जगप्रसिद्ध फुटबॉलपटू (तीन विश्वचषक जिंकणारे एकमेव खेळाडू).
* १९५७: सुनील भारती मित्तल – भारतीय उद्योगपती आणि 'भारती एअरटेल'चे संस्थापक.
🔲 स्मृतीदिन (पुण्यतिथी)
* १६२३: तुलसीदास – 'रामचरितमानस' आणि 'हनुमान चालिसा'चे रचनाकार, प्रख्यात संत कवी (काही संदर्भानुसार).
* २०१२: सुनील गंगोपाध्याय – प्रसिद्ध बंगाली साहित्यिक, कवी आणि कादंबरीकार.