मानवी इतिहासात वेळ मोजण्यासाठी आपण कॅलेंडरचा वापर करतो, परंतु एका रात्रीत कॅलेंडरमधून तब्बल ११ दिवस गायब झाल्याची थक्क करणारी घटना १७५२ मध्ये ब्रिटनमध्ये घडली होती. या अजब घटनेमागे खगोलशास्त्र, राजकारण आणि कॅलेंडरमधील तांत्रिक त्रुटींचा मोठा इतिहास दडलेला आहे.
प्राचीन काळापासून रोमन सम्राट ज्युलियस सीझरने सुरू केलेले ज्युलियन कॅलेंडर जगभर मानले जात होते. मात्र, या कॅलेंडरमधील वर्ष हे सौर वर्षापेक्षा ११ मिनिटांनी मोठे होते. शतकानुशतके हा सूक्ष्म फरक साचत गेल्याने कॅलेंडर आणि प्रत्यक्ष ऋतू चक्र यात मोठी तफावत निर्माण झाली. वसंत संपात (Vernal Equinox) नियोजित वेळेपेक्षा मागे पडू लागल्यामुळे ख्रिश्चन धर्मियांचे महत्त्वाचे सण चुकीच्या काळात येऊ लागले.
ही तांत्रिक चूक सुधारण्यासाठी पोप ग्रेगोरी तेराव्याने १५८२ मध्ये सुधारित ग्रेगरियन कॅलेंडर आणले. युरोपमधील कॅथॉलिक देशांनी तत्काळ हा बदल स्वीकारला, परंतु प्रोटेस्टंट देश असणाऱ्या ब्रिटन आणि त्याच्या वसाहतींनी बरीच शतके या बदलाकडे दुर्लक्ष केले. शेवटी १७५२ पर्यंत ब्रिटनचे कॅलेंडर सूर्यमानापेक्षा तब्बल ११ दिवसांनी पुढे निघून गेले होते.

ही विसंगती दूर करण्यासाठी ब्रिटीश संसदेने 'कॅलेंडर ऍक्ट (२४ जॉर्ज II)' मंजूर केला. या कायद्यानुसार १७५२ मधील सप्टेंबर महिन्यात मोठा बदल करण्यात आला. २ सप्टेंबर १७५२ रोजी रात्री झोपायला गेलेली ब्रिटीश जनता जेव्हा दुसऱ्या दिवशी सकाळी जागी झाली, तेव्हा कॅलेंडरवर ३ सप्टेंबर नसून थेट १४ सप्टेंबर उजाडली होती.
या अचानक झालेल्या बदलामुळे ब्रिटनमध्ये मोठी तारांबळ उडाली. लोक संतापले आणि रस्त्यावर उतरले. अनेकांना असे वाटले की त्यांच्या आयुष्यातून ११ दिवस हिरावून घेतले गेले आहेत आणि त्यामुळे त्यांचे आयुष्यही ११ दिवसांनी कमी झाले आहे. काही ठिकाणी कर आणि हप्त्यांच्या वसुलीवरून मोठे सामाजिक वादही पेटले होते. मात्र, काळाच्या ओघात ही सुधारणा अपरिहार्य ठरली आणि आज आपण जे ग्रेगरियन कॅलेंडर वापरतो, तीच जगभरातील अधिकृत कालमापनाची जागतिक चौकट बनली.

▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️

▪️2 सप्टेंबर हा दिवस इतिहासामध्ये विविध महत्त्वाच्या राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय घटनांसाठी ओळखला जातो. या दिवशी घडलेल्या प्रमुख घटना, जन्म आणि मृत्यूंची यादी खालीलप्रमाणे :
◼️महत्त्वाच्या घटना
 * जागतिक नारळ दिन: दरवर्षी २ सप्टेंबर हा दिवस जगात 'जागतिक नारळ दिन' (World Coconut Day) म्हणून पाळला जातो.
 * १९१६: पाटणा उच्च न्यायालयाची स्थापना झाली.
 * १९२०: महात्मा गांधींनी ब्रिटीश सरकारविरुद्ध असहकार आंदोलनाची सुरुवात केली.
 * १९४५: दुसऱ्या महायुद्धानंतर व्हिएतनामला जपान आणि फ्रान्सपासून स्वातंत्र्य मिळाले.
 * १९४६: पंडित जवाहरलाल नेहरू यांच्या नेतृत्वाखाली भारतात 'अंतरिम सरकारची' स्थापना झाली.
 * १९९९: भारताची प्रसिद्ध जलतरणपटू बुला चौधरी ही इंग्लिश खाडी दोन वेळा पार करणारी आशियातील पहिली महिला ठरली.
 * २००८: गुगल कंपनीतर्फे 'गुगल क्रोम' (Google Chrome) हा वेब ब्राउझर अधिकृतपणे लाँच करण्यात आला.
 * २०२३: भारताची पहिली सौर मोहीम असलेल्या 'आदित्य-एल १' (Aditya-L1) चे इस्रोद्वारे यशस्वी प्रक्षेपण करण्यात आले.

◼️जन्म
 * १८८६: मराठीतील प्रसिद्ध साहित्यिक, विचारवंत आणि अस्पृश्यता निवारणासाठी झटणारे कृतिशील समाजसुधारक प्रा. श्रीपाद महादेव माटे यांचा जन्म.
 * १९७१: दाक्षिणात्य अभिनेते आणि राजकारणी पवन कल्याण यांचा जन्म.
 * १९८८: भारताचा वेगवान गोलंदाज इशांत शर्मा याचा जन्म.

◼️मृत्यू
 * १९७६: मराठीतील थोर कादंबरीकार, समीक्षक आणि ज्ञानपीठ पुरस्कार विजेते वि. स. खांडेकर यांचे निधन.
 * २००९: आंध्र प्रदेशचे तत्कालीन मुख्यमंत्री वाय. एस. राजशेखर रेड्डी यांचे हेलिकॉप्टर अपघातात निधन.
 * २०११: ख्यातनाम मराठी संगीतकार श्रीनिवास खळे यांचे निधन.

◼️२ सप्टेंबर या दिवशी इतिहासामध्ये घडलेल्या काही अत्यंत रंजक, आश्चर्यकारक आणि थक्क करणाऱ्या घटना खालीलप्रमाणे :
 * लंडनची महाभयंकर आग (१६६६): २ सप्टेंबर १६६६ रोजी लंडन शहरात एका बेकरीत लागलेल्या आगीने विनाशाचे रूप धारण केले. ही आग सलग चार दिवस व अनियंत्रितपणे पसरली होती, ज्यामध्ये संपूर्ण लंडन शहराचा मध्यवर्ती भाग जळून खाक झाला आणि सुमारे १३,००० हून अधिक घरे नष्ट झाली होती.

 * इंग्लिश खाडी दोनदा सर करणारी पहिली आशियायी महिला (१९९९): भारताच्या प्रसिद्ध जलतरणपटू बुला चौधरी यांनी २ सप्टेंबर १९९९ रोजी आपल्या जिद्दीच्या आणि साहसाच्या बळावर इंग्लिश खाडी दोन वेळा यशस्वीपणे पार करून एक अभूतपूर्व जागतिक विक्रम प्रस्थापित केला.
 * जगातील पहिल्या एटीएमचे अनावरण (१९६९): अमेरिकेतील न्यू यॉर्क शहरामध्ये पैसे काढण्यासाठी वापरले जाणारे ऑटोमेटेड टेलर मशीन (ATM) हे क्रांतिकारी तंत्रज्ञान जगासमोर पहिल्यांदा २ सप्टेंबर रोजीच सादर केले गेले, ज्याने बँकिंग जगताचे चित्रच बदलून टाकले.