देशभरात ११ नोव्हेंबर हा दिवस 'राष्ट्रीय शिक्षण दिन' म्हणून अत्यंत उत्साहात आणि आदराने पाळला जातो. स्वतंत्र भारताचे पहिले शिक्षणमंत्री, थोर स्वातंत्र्यसेनानी, प्रखर राष्ट्रवादी विचारवंत आणि भारतरत्न मौलाना अबुल कलाम आझाद यांच्या जयंतीचे औचित्य साधून हा दिवस साजरा केला जातो. मौलाना आझाद यांनी स्वतंत्र भारताच्या शैक्षणिक पायाभरणीत आणि आधुनिक शैक्षणिक संस्थांच्या उभारणीत अत्यंत मोलाचे योगदान दिले होते. देशाच्या भावी पिढीला सक्षम, सुसंस्कृत आणि ज्ञानसंपन्न बनवण्यात शिक्षणाचे महत्त्व अनन्यसाधारण आहे, याची आठवण हा दिवस करून देतो.

मौलाना अबुल कलाम आझाद यांनी आपल्या कार्यकाळात देशात प्राथमिक शिक्षणापासून ते उच्च शिक्षणापर्यंतच्या अनेक महत्त्वपूर्ण सुधारणा राबवल्या. युनिव्हर्सिटी ग्रँट्स कमिशनची (UGC) स्थापना, तंत्रशिक्षण आणि कला-विज्ञानाच्या प्रसारासाठी विविध राष्ट्रीय अकादमींची स्थापना त्यांच्याच दूरदृष्टिकोनातून झाली. शिक्षण हा केवळ अक्षरोत्सव नसून तो मानवी मूल्ये, समता आणि देशाच्या प्रगतीचा मुख्य मार्ग आहे, असा त्यांचा ठाम विश्वास होता. सर्वांना समान आणि गुणवत्तापूर्ण शिक्षण मिळावे, यासाठी त्यांनी आयुष्यभर अविरत प्रयत्न केले.

आजच्या वेगाने बदलणाऱ्या डिजिटल आणि स्पर्धात्मक युगात राष्ट्रीय शिक्षण दिनाचे महत्त्व आणखीनच वाढले आहे. केवळ पदव्या मिळवणे म्हणजे शिक्षण नव्हे, तर कृत्रिम बुद्धिमत्ता, आधुनिक तंत्रज्ञान आणि नैतिक मूल्यांचा मेळ घालणारे शिक्षण आज काळाची गरज बनले आहे. तळागाळातील प्रत्येक मुला-मुलीपर्यंत ज्ञानाचा प्रकाश पोहोचवणे आणि देशाला आत्मनिर्भर बनवणे हीच मौलाना आझाद यांच्या विचारांना खरी श्रद्धांजली ठरेल. शिक्षण हाच राष्ट्राच्या विकासाचा खरा कणा असून, या दिवशी आपण सर्वांनी शिक्षणाचा प्रसार आणि गुणवत्ता वाढवण्याचा संकल्प करणे आवश्यक आहे.

📝🖍️🖌️🖌️📖📚📙📝🖌️✒️📖📚📙📝🖌️

📕 ११ नोव्हेंबर या दिवसाचा इतिहास आणि दिनविशेष खालीलप्रमाणे आहेत:

📒महत्त्वाच्या घटना:
 * राष्ट्रीय शिक्षण दिन: भारताचे पहिले शिक्षणमंत्री, स्वातंत्र्य सेनानी आणि भारतरत्न मौलाना अबुल कलाम आझाद यांच्या जयंतीनिमित्त दरवर्षी ११ नोव्हेंबर हा दिवस देशात 'राष्ट्रीय शिक्षण दिन' (National Education Day) म्हणून साजरा केला जातो.
 * १९४७: पंढरपूरचे प्रसिद्ध श्री विठ्ठल मंदिर सर्व जाती-जमातीच्या लोकांसाठी खुले करण्यात आले.
 * १९१८: प्रथम महायुद्ध समाप्त झाले. जर्मनी आणि दोस्त राष्ट्रांमध्ये फ्रान्समधील कॉम्पियेन्ये येथे शस्त्रसंधी करार झाला.
 * १९३०: शास्त्रज्ञ अल्बर्ट आइनस्टाइन आणि लिओ झिझार्ड यांना त्यांनी शोधलेल्या 'आइनस्टाइन रेफ्रिजरेटर' या उपकरणासाठी पेटंट मिळाले.
 * १९७५: अंगोला देशाला पोर्तुगालपासून स्वातंत्र्य मिळाले.

📗 जन्म:
 * १८८८: भारताचे पहिले शिक्षणमंत्री, थोर स्वातंत्र्यसेनानी व विचारवंत भारतरत्न मौलाना अबुल कलाम आझाद यांचा जन्म.
 * १८८८: स्वातंत्र्यसेनानी, समाजवादी नेते आणि विचारवंत जीवटराम भगवानदास तथा आचार्य कृपलानी यांचा जन्म.
 * १८७२: किराणा घराण्याचे संस्थापक व संगीतरत्न उस्ताद अब्दुल करीम खाँ यांचा जन्म.
 * १८८६: प्रसिद्ध लावणी लेखक आणि शाहीर श्रीधर कृष्णाजी कुलकर्णी तथा 'पठ्ठे बापूराव' यांचा जन्म.
 * १९२६: हिंदी चित्रपटसृष्टीतील प्रसिद्ध विनोदी अभिनेते बद्रुद्दीन जमालुद्दीन काझी उर्फ 'जॉनी वॉकर' यांचा जन्म.
 * १९३६: मतिमंद मुलांसाठी आणि अनाथांसाठी पुण्यात 'कामायनी' व सामाजिक कार्य करणाऱ्या पद्मश्री सिंधुताई सपकाळ यांचा जन्म.
 * १९८५: भारतीय क्रिकेटपटू रॉबिन उथप्पा यांचा जन्म.

📕 मृत्यू:
 * १९९४: कन्नड भाषा व साहित्याचे श्रेष्ठ कवी, ज्ञानपीठ विजेते कुपल्ली वेंकटप्पागौडा पुट्टप्पा उर्फ 'कुवेम्पू' यांचे निधन.
 * २००४: पॅलेस्टाईनचे नेते आणि नोबेल शांतता पुरस्कार विजेते यासर अराफत यांचे निधन.