रमजान ईद, ज्याला 'ईदुल-फित्र' असेही म्हटले जाते, हा मुस्लिम बांधवांचा अत्यंत पवित्र आणि आनंदाचा सण आहे. महिनाभर चाललेल्या खडतर उपासनेनंतर (रोजा) येणारा हा दिवस म्हणजे केवळ उत्सवाचा क्षण नसून तो मानवी मूल्ये, संयम आणि ईश्वराप्रती कृतज्ञता व्यक्त करण्याचा दिवस आहे. आज २१ मार्च रोजी जगभरात हा सण मोठ्या उत्साहात साजरा होत आहे.
रमजान महिन्याला 'सब्र' (संयम) आणि 'इबादत' (भक्ती) यांचा महिना मानले जाते. पहाटेपासून सूर्यास्तापर्यंत अन्न-पाण्यावाचून राहून भक्त आपल्या इंद्रियांवर ताबा मिळवण्याचा प्रयत्न करतात. या उपासनेचा मुख्य उद्देश हा गरिबांच्या भूकेची जाणीव व्हावी आणि मनात दयाभाव जागा व्हावा हा असतो. महिनाभराच्या या आध्यात्मिक प्रवासाची सांगता चंद्राच्या दर्शनाने आणि रमजान ईदच्या आगमनाने होते.

या दिवशी सकाळच्या वेळी ईदगाह किंवा मशिदींमध्ये एकत्र जमून 'ईदची नमाज' अदा केली जाते. नमाजनंतर एकमेकांना  'ईद मुबारक' म्हणत शुभेच्छा दिल्या जातात. या सणाचे खास आकर्षण म्हणजे 'शिरखुरमा'. सुका मेवा, दूध आणि शेवयांनी बनवलेला हा गोड पदार्थ नात्यांमधील गोडवा अधिक वाढवतो. घरोघरी पाहुण्यांचे स्वागत केले जाते आणि आनंदाचे वातावरण निर्माण होते.
रमजान ईदचे एक महत्त्वाचे अंग म्हणजे 'जकात' आणि 'फित्रा' (दानधर्म). आपल्या संपत्तीतील काही हिस्सा गरजू आणि गरीबांना दान करणे हे प्रत्येक सक्षम मुस्लिमाचे कर्तव्य मानले जाते. यामुळे समाजातील शेवटच्या घटकालाही ईदचा आनंद घेता येतो. कोल्हापूरसारख्या ऐतिहासिक आणि सांस्कृतिक वारसा लाभलेल्या शहरात तर ही ईद हिंदू-मुस्लिम ऐक्याचे दर्शन घडवणारी ठरते. सर्वधर्मीय बांधव एकत्र येऊन हा सण साजरा करतात, ज्यामुळे सामाजिक सलोखा अधिक दृढ होतो.
थोडक्यात सांगायचे तर, रमजान ईद हा केवळ पक्वान्नांचा किंवा नवीन कपड्यांचा सण नसून तो द्वेष विसरून प्रेमाने जगण्याचा आणि माणुसकीची सेवा करण्याचा संदेश देणारा सोहळा आहे.