३ सप्टेंबर ३०१ रोजी स्थापन झालेले सॅन मरीनो हे जगातील सर्वात जुने सार्वभौम राज्य आणि अस्तित्वात असलेले सर्वात जुने प्रजासत्ताक मानले जाते. इटलीच्या भूमीने वेढलेले हे युरोपमधील एक अतिशय छोटेखानी आणि सुंदर राष्ट्र आहे. या देशाच्या स्थापनेमागे एक रंजक आणि प्रेरणादायी ऐतिहासिक पार्श्वभूमी आहे.

पौराणिक कथेनुसार, सेंट मॅरिनस (San Marino) नावाच्या एका ख्रिश्चन दगड कारागिराने रोमन सम्राट डायोक्लेशियनच्या धार्मिक छळापासून स्वतःचा बचाव करण्यासाठी टिटाओ पर्वतावर आश्रय घेतला. तिथे त्याने ख्रिश्चन अनुयायांचे एक छोटेसे स्वतंत्र धार्मिक समुदाय स्थापन केला. याच समुदायाचा पाया पुढे सॅन मरीनो या सार्वभौम राष्ट्राच्या निर्मितीस कारणीभूत ठरला. विशेष म्हणजे, जगातील अनेक बलाढ्य साम्राज्ये आणि राजकीय उलथापालथी काळानुरूप नष्ट झाली, परंतु सॅन मरीनोने आपली स्वायत्तता आणि लोकशाही मूल्ये शेकडो वर्षे अत्यंत यशस्वीपणे टिकवून ठेवली आहेत.

◼️सॅन मरीनोची वैशिष्ट्ये
 * भौगोलिक रचना: हे राष्ट्र सुमारे ६१ चौरस किलोमीटर क्षेत्रफळात पसरलेले असून, तिचे क्षेत्रफळ जगात अत्यंत लहान आहे.
 * शासन प्रणाली: १३ व्या शतकात या देशाने स्वतःचे संविधान तयार केले, जे जगातील सर्वात जुन्या लिखित संविधानांपैकी एक मानले जाते. येथील शासन व्यवस्थेत दोन 'कॅपिटन्स रीजन्ट' (Captains Regent) निवडले जातात, ज्यांचा कार्यकाल अवघ्या सहा महिन्यांचा असतो.
 * अर्थव्यवस्था आणि संस्कृती: पर्यटन, बँकिंग आणि उच्च दर्जाचे टपाल तिकीट उत्पादन हे येथील अर्थव्यवस्थेचे प्रमुख स्रोत आहेत. माउंट टिटाओवरील ऐतिहासिक किल्ले आणि मध्ययुगीन वास्तुकला पर्यटकांना भुरळ घालतात.
आजच्या आधुनिक युगातही जुन्या लोकशाही परंपरा आणि सांस्कृतिक वासाचा अभिमान बाळगणारे सॅन मरीनो हे जागतिक राजकारणात एक आदर्श आणि अद्वितीय राष्ट्र म्हणून ओळखले जाते.

◼️▪️◼️▪️◼️▪️◼️▪️◼️▪️◼️▪️◼️

◼️महत्त्वाच्या ऐतिहासिक घटना (३ सप्टेंबर)
 * ३०१: जगातील सर्वात जुने आणि अजूनही अस्तित्वात असलेले सॅन मरीनो हे प्रजासत्ताक राष्ट्र स्थापन झाले.
 * १७५२: ब्रिटनच्या अधिपत्याखालील प्रदेशांमध्ये आणि अमेरिकेत ग्रेगोरियन कॅलेंडरचा वापर करण्यास सुरुवात झाली.
 * १९१६: थोर समाजसुधारक श्रीमती ॲनी बेझंट यांनी भारतात 'होम रूल लीग'ची स्थापना केली.
 * १९३५: सर माल्कम कॅम्पबेल यांनी ताशी ३०० मैल वेगाने ऑटोमोबाईल चालवून विक्रम प्रस्थापित केला.
 * १९७१: कतार देशाला ब्रिटनपासून स्वातंत्र्य मिळाले.
 * २०१६: अमेरिका आणि चीन या जगातील सर्वाधिक कार्बन उत्सर्जन करणाऱ्या देशांनी पॅरिस हवामान कराराला औपचारिक मान्यता दिली.

◼️महत्त्वाचे जन्म (३ सप्टेंबर)
 * १८७५: 'पोर्श्या' (Porsche) मोटार कंपनीचे संस्थापक फर्डिनांड पोर्श यांचा जन्म.
 * १९२३: प्रसिद्ध लोकशाहीर आणि नाटककार 'महाराष्ट्र शाहीर' कृष्णराव साबळे (शाहीर साबळे) यांचा जन्म.
 * १९२३: प्रख्यात तबलावादक पंडित किशन महाराज यांचा जन्म.
 * १९४०: प्रसिद्ध संगीतकार जोडी 'लक्ष्मीकांत-प्यारेलाल' मधील संगीतकार प्यारेलाल शर्मा यांचा जन्म.
 * १९५८: बॉलिवूड अभिनेते शक्ती कपूर यांचा जन्म.
 * १९७६: हिंदी चित्रपटसृष्टीतील अभिनेता विवेक ओबेरॉय यांचा जन्म.
 * १९९२: ऑलिम्पिक पदक विजेती भारतीय कुस्तीपटू साक्षी मलिक यांचा जन्म.

◼️महत्त्वाचे मृत्यू / पुण्यतिथी (३ सप्टेंबर)
 * १६५८: इंग्लंडचा राज्यकर्ता ऑलिव्हर क्रॉमवेल यांचे निधन.
 * १९५३: थोर तबला, घुमट व सारंगीवादक लक्ष्मण ऊर्फ खाप्रुमामा पर्वतकर यांचे निधन.
 * १९५८: मराठी निसर्गकवी माधव केशव काटदरे यांचे निधन.
 * १९६७: थोर पत्रकार, संपादक आणि समाजसुधारक अनंत हरी गद्रे (समतानंद) यांचे निधन.
 * २०००: गोवा विधानसभेचे पहिले सभापती आणि स्वातंत्र्यसैनिक पांडुरंग पुरुषोत्तम शिरोडकर यांचे निधन.